پروژه‌ی تاسیس در فکرِ متجدد : بازاندیشیِ استقبالِ روشنفکری معاصر ایران از گفتار در روشِ دکارت (گوبینو، افضل‌الملک کرمانی و محمدعلی فروغی)

پروژه‌ی تاسیس در فکرِ متجدد : بازاندیشیِ استقبالِ روشنفکری معاصر ایران از گفتار در روشِ دکارت (گوبینو، افضل‌الملک کرمانی و محمدعلی فروغی)

پنهان‌کن

متن گفتار در روشِ دکارت طی سال‌های ۱۲۴۱ (۱۸۶۳) تا ۱۳۱۰ (۱۹۳۲)  سه مرتبه در سه دوره‌ی متفاوت تاریخی و با سه انگیزه‌ی متفاوت به فارسی ترجمه شده است. این متن امروز در میانِ موضوعاتِ مورد توجه جریاناتِ فکری ایران در حکم پیش‌تاریخِ ورودِ فلسفه‌ی جدیدِ اروپایی به زبانِ فارسی‌ست. و در واقع کتابِ سیرِ حکمت در اروپا، که یکی از مهم‌ترین منابعِ آشنایی فارسی‌زبانان با فلسفه‌ی اروپایی در قرن چهاردهم بوده است، ثمره‌ی آخرین ترجمه‌ی کتابِ دکارت است. این کتاب نقشی تعیین‌کننده در تعیینِ خطِ مشیِ ادبیاتِ ترجمه‌، معادل‌گذاری‌ها و نحوه‌یِ معرفیِ ایده‌های غربی ایفا کرد. در رابطه با دکارت و پروژه‌ی «تاسیس» می‌توان مشاهده کرد اندیشه‌ی خودِ محمدعلی‌فروغی درباره‌ی دکارت طی مجلداتِ بعدی کتاب رفته رفته متحول می‌شود. از این رو، با رد‌گیری نظرگاهی که به اندیشه‌ی دکارت و خصوصاً کتابِ گفتار در روش وجود داشت می‌توان مسیری برای تکاملِ آگاهیِ فکرِ متجدد در ایران تشخیص داد. 

بازاندیشیِ انتقادیِ این مسیرِ ‌آگاهی، با محوریتِ آنچه پروژه‌ی «تاسیسِ» علم یا «ترویجِ اساسِ حکمت» نزد روشنفکری ایران می‌نامیم، می‌تواند جنبه‌هایی از  آن تصورِ خیالی‌ را آشکار کند که امروز هم در بسیاری از جناح‌های محافظه‌کار یا ارتجاعی در رابطه با «تاسیسِ تمدن» یا «تولید علوم» قابل تشخیص است. در نتیجه این امکان فراهم می‌شود که درکی بهتر از این گرایش‌ها و الگوهای ایدئولوژیکِ آنها فراهم شود. وظیفه‌ی اندیشه‌ی انتقادی در چنین موقعیتی فراهم آوردن استدلال‌های انتقادی در مقابل تمام این فرم‌های ایدئولوژیکِ پروژه‌ی «تاسیس» و کنار زدن موانعِ فکری برای بالیدنِ جامعه‌ی مدنی از خلالِ درکی تاریخی از منابعِ عینی و ذهنیِ آن ایدئولوژی‌ها‌ست. بهترین نمونه از این پروژه در میانِ روشنفکرانِ اولیه‌ی متجدد را می‌توان نزد محمد‌علی فروغی و کتابِ سیرِ حکمت مشاهده کرد که از این ویژگی برخوردار است که با جلو رفتنِ کتاب افکار نویسنده نیز پیشرفت می‌کند.

پس از جنگ جهانی دوم و تضعیفِ تصویرِ اروپای مترقی، پروژه‌ی تاسیس شکل دیگری به خود گرفت و تاکیدش را از اندیشه‌های مدرنِ غربی به سویِ ایده‌های بومی و شرقی معطوف کرد.

این سخنرانی بخشی از پنل زیر است:

سالن ۳ – فارسی

ICCI2022، ایران آکادمیا، ایران معاصر، روشنفکران ایران، روشنفکری ایران معاصر، کنفرانس ایران و گردش قرن، نوید گرگین، یاشار تاج‌محمدی
17 ب.ظ
سخنرانان
no photo available
Navid Gorgin

نام‌ها

نوید گرگین

پیشنهاد ما

جزئیات دو روز کنفرانس
برنامه کنفرانس
برنامه کنفرانس ۲۰۲۲
محمدرضا نیکفر
آگورا
نقد سیاست هویت
سخنرانی نیره توحیدی
سخنرانی
گردش قرن و سیر تحولات در تلاش‌های مربوط به زنان و جنسیت در ایران در سده گذشته
شورای دبیران ICCI
خبرهای کنفرانس
ثبت متن سخنرانی

از دست ندهید

خبرها

دبیرخانه
خبرهای کنفرانس
فرصت شرکت حضوری در کنفرانس ICCI در لاهه را از دست ندهید
طراح و مدرس: لیلا اسدی
حقوق
بیجاشدگی و مهاجرت اجباری: حق من یا اختیار دولت‌ها؟

رویدادها

26 ژوئن
26 آگوست
سالن ۱ - انگلیسی
00
:
00
:
00
:
00
This Event Has Ended
پنل جنبش‌های اجتماعی
1 آگوست
31 اکتبر
دبیرخانه
00
:
00
:
00
:
00
This Event Has Ended
ثبت‌نام در برنامه تحصیلی مطالعات اجتماعی