ریزش طبقه متوسط و تهی‌دستان نوظهور شهری (مطالعه موردی: تهران)

ریزش طبقه متوسط و تهی‌دستان نوظهور شهری (مطالعه موردی: تهران)

پنهان‌کن

افزایش قابل‌توجه نرخ تورم و بحران‌های مالی و اقتصادی از سال ۱۳۹۶ تاکنون تبعات زیادی برای جامعه‌ی ایران به همراه داشته است. یکی از مهم‌ترین تبعات این بحران، ریزش گسترده‌ی طبقه‌ی متوسط در سالیان اخیر و تغییراتی است که متعاقب آن در سبک زندگی، نحوه‌ی مصرف و ترکیب سرمایه‌ی اقتصادی و فرهنگی آن‌ها به وجود آورده است و منجر به پدید آمدن تهی‌دستان جدید شده است. در دهه‌ی گذشته، طبقه‌ی متوسط در تنگنا، به عنوان یکی از مهم‌ترین مسائل اجتماعی عصر حاضر، مورد توجه پژوهشگران مختلفی در سراسر دنیا قرار گرفته است. این به معنای افزایش آسیب‌پذیری مالی و هم‌زمان دشواری حفظ سبک‌زندگی است که در نهایت می‌تواند منجر به ریزش طبقه‌ی متوسط شود. پژوهش‌ها نشان می‌دهد که این پدیده عمدتاً هنگامی رخ می‌دهد که درآمد این طبقه رو به کاهش می‌گذارد و هم‌زمان بر حجم بدهی‌های آن‌ها نیز افزوده می‌شود. با افزایش نرخ تورم و بیکاری، فشارها بر این طبقه افزایش می‌یابد. بروز مشکلاتی که نیاز به تأمین مالی آنی دارند (مانند بیماری، افزایش نرخ اجاره و …) نیز این فرآیند را تسربع می‌کند. با استفاده از معیارهای بالا، برای بررسی تغییرات در زیست طبقه‌ی متوسط شهری و فرآیندهایی که منجر به ایجاد تهی‌دستان جدید می‌شود، با اتکا به مصاحبه‌هایی که با 28 نفر در تهران انجام داده‌ام، کوشیده‌ام به کمک روش نظریه‌ی داده‌محور و مدل طبقاتی بوردیو پیوندی بین سبک زندگی و تحلیل طبقاتی برقرار کنم.
هرچند باید در نظر داشت که تهی‌دست مفهومی اقتصادی نیست و در درجه‌ی اول به هویتی فرهنگی و اجتماعی اشاره دارد. تهی‌دستان جدیدی که از ریزش طبقه‌ی متوسط به وجود می‌آیند، به دلیل تلاش برای حفظ عادت‌واره‌های پیشین خود و تمایل به اینکه کماکان خود را به عنوان بخشی از طبقه‌ی متوسط قلمدادکنند، عمدتاً سبک زندگی متفاوتی از سایر تهی‌دستان دارند. در این ارائه تلاش خواهم کرد تغییرات رخ داده در زیست و سبک زندگی طبقه‌ی متوسط، علل و زمینه‌ها و نیز پیامدهای ناشی از آن را تحلیل کنم.
بیکاری، تغییر در وضعیت اشتغال (کارهای پاره‌وقت، کاهش حقوق، موقتی‌سازی کار و ..) و کاهش سرمایه‌ی اقتصادی و فرهنگی زمینه‌ی ریزش طبقه‌ی متوسط را فراهم می‌کند. قوانین حمایتی ناکارآمد و کاهش حمایت دولت، دست کارفرما را برای تغییر شرایط کار باز گذاشته و به افزایش بیکاری منجر می‌شود. مشکلات تأمین مالی در شرایط بحران (مانند هزینه‌ی درمان، خرید کالاهای ضروری و افزایش اجاره‌بها و …) و افزایش قیمت کالاها و خدمات، سرمایه‌ی اقتصادی و فرهنگی افراد را کاهش داده و آن‌ها بیش از پیش در شرف از دست دادن جایگاه طبقاتی‌شان قرار می گیرند. بحران‌های ساختاری اقتصاد ایران و ریسک سرمایه‌گذاری در دوران تحریم عوامل ساختاری موثر بر بروز مقولات علی هستند که زمینه را برای بیکاری و کاهش سرمایه‌ی اقتصادی و فرهنگی فراهم می‌کنند. در نهایت در این ارائه پیامدهای ریزش طبقه‌ی متوسط شهری که شامل تغییرات در سبک زندگی، بدمسکنی و مهاجرت به پیرامون، سلب مالکیت از توده‌ها، به خطرافتادن ساز و کارهای دموکراتیک، اختلال در بازتولید اجتماعی نیروی کار و حاشیه‌ای‌شدن آن و افزایش شیوه‌های خشونت‌آمیز مقاومت و اعتراض هستند، مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرند.

این سخنرانی بخشی از پنل زیر است:

سالن ۲ – فارسی

ICCI2022، شیما تدریسی، طبقه فرودست، کنفرانس ایران آکادمیا، محبوبه شفایی‌پور سرمور، مطالعات فرودستان، هادی میری‌آشتیانی
11 ق.ظ
سخنرانان
Shima Tadrisi Hassani
no photo available
hadi miri

نام‌ها

هادی میری آشتیانی
پژوهشگر

پیشنهاد ما

سخنرانی همایون علیزاده
روز انگلیسی
گام برداشتن در راستای حقیقت یابی، رفع معافیت از مجازات و اعاده حیثیت قربانیان نقض حقوق بشر در دهه های گذشته در ایران
سخنرانی هاشم ملکشاهی
روز فارسی
سياست‌های رفاهی دولت پهلوی اول
سخنرانی محسن متقی
روز فارسی
قرن چهاردهم خورشیدی و چالش‌های روشنفکران مسلمان [سخنرانی]
نیره توحیدی
آگورا
نگاهی به جنبش حق خواهی زنان با تکیه بر مبارزه علیه حجاب اجباری

از دست ندهید

خبرها

دبیرخانه
خبرهای کنفرانس
فرصت شرکت حضوری در کنفرانس ICCI در لاهه را از دست ندهید
طراح و مدرس: لیلا اسدی
حقوق
بیجاشدگی و مهاجرت اجباری: حق من یا اختیار دولت‌ها؟

رویدادها

26 ژوئن
26 آگوست
سالن ۱ - انگلیسی
00
:
00
:
00
:
00
This Event Has Ended
پنل جنبش‌های اجتماعی
1 آگوست
31 اکتبر
دبیرخانه
00
:
00
:
00
:
00
This Event Has Ended
ثبت‌نام در برنامه تحصیلی مطالعات اجتماعی