نابرابریهای اجتماعی-اقتصادی، طبقات اجتماعی و سیالیت در ایرانِ پیش از انقلاب
نابرابریهای اجتماعی-اقتصادی، طبقات اجتماعی و تحرک اجتماعی در ایران پیش از انقلاب
انفال در عمل و سرمایهداری سیاسی اسلامی
انفال در عمل و سرمایهداری سیاسی اسلامی
نویسنده: مهرداد وهابی، ترجمه: یپرم خان هایریک
مرکز توجه این فصل از کتاب “هماهنگی ویرانگر، انفال و سرمایهداری سیاسی اسلامی” توضیح چگونگی پیشروی انفال و سیطره آن بر اقتصاد ایران است که از طریق بررسی شکلگیری و رشد نهادهای خیریهای ولایی و نظام بانکی موازی اسلامی در مراحل مختلف تاریخ نظام ولایت فقیه صورت میگیرد. در این فصل، تدارک “انقلاب اقتصادی اسلامی”، که با فرمان خصوصیسازی آیتالله خامنه ای در سال ۲۰۰۶ تکمیل شد، طی دو مرحلهی اول انفال (۱۹۷۹-۲۰۰۶) بررسی شده است.
مقدمه کتاب
مقدمه کتاب
نویسنده: مهرداد وهابی، مترجم: یپرم خان هایریک
فصل اول کتاب «هماهنگی ویرانگر، انفال، سرمایهداری سیاسی اسلامی: خوانشی جدید از ایران معاصر»
این کتاب خوانشی اصیل و کاملاً تازهای را از اقتصاد سیاسی جمهوری اسلامی ایران بهدست میدهد، و باید همچون قدمهای نخستینی برای تحقیق دقیق موضوعات معرفی شده در نظر گرفته شود. این کتاب تک-پژوهشی علمی در حوزهی اقتصاد است که رویکردی چند-رشتهای را پیگیری میکند. مضمون آن در مرزهای میان اقتصاد، علوم سیاسی، مطالعات اسلامی، قانون و تاریخ قرار دارد. علاوه بر این، یافتهها دربارهی انفال بر اساس بررسی گسترده از منابع دسته اول فقه شیعه و سنی و به زبانهای فارسی و عربی قرار دارد، و بر تحقیق دربارهی شرح مذاکرات قانون اساسی و دیگر متون قانونی و حقوقی جمهوری اسلامی ایران استوار است.
برای بامهای کوچک طوفان
برای بامهای کوچک طوفان
نویسنده: کیوان مهتدی
«برای بامهای کوچک طوفان» هم یک جمع بندی است هم یک طرح مساله: فرازهایی از پانزده سال کار جمعی، کار فکری، و درگیری عملی با شرایط زندگی در جامعه ایران که در سه پرده به نمایش درآمده است.
انتقال پایتخت ایران: بررسی انتقادی
نویسنده: علی کیافر
این مقاله به بررسی عملی بودن و امکان داشتن انتقال پایتخت ایران به نقطه دیگری – که تاکنون نامشخص است – میپردازد. ابتدا یک چشم انداز تاریخی از نمونههای شاخص انتقال پایتختها در نقاط گوناگون جهان، به ویژه در کشورهایی با خصوصیاتی نزدیک به ایران، مطرح میشوند. سپس برخی از آموختهشدههای آن تلاشها ارائه داده میشود. سرانجام با در نظر گرفتن واقعیتهای ایران امروز، مزایا و معایب (جنبههای مثبت و منفی) احتمالی انتقال کلانشهر تهران بررسی میشود.
تحلیل انتخابات مجلس شورای اسلامی و ریاست جمهوری ایران در سال ۱۴۰۳
تحلیل انتخابات مجلس شورای اسلامی و ریاست جمهوری ایران در سال ۱۴۰۳
نویسنده: مهرزاد بروجردی
این مقاله نتایج انتخابات دوازدهمین مجلس شورای اسلامی که به طور همزمان با انتخابات ششمین دوره مجلس خبرگان در اسفند ۱۴۰۲ و انتخابات ریاست جمهوری در تیر ۱۴۰۳ برگزار شد را به صورت انتقادی تحلیل میکند.
معرفی کتاب آوار شیفتگی اثر مهری کیا
نویسنده: نیره توحیدی
معرفی کتاب آوار شیفتگی اثر مهری کیا
معرفی کتاب بازاندیشی جنسیت، قومیت و دین در ایران؛ رهیافت تقاطعی برای هویت ملی اثر آزاده کیان
نویسنده: سعید پیوندی
معرفی کتاب بازاندیشی جنسیت، قومیت و دین در ایران؛ رهیافت تقاطعی برای هویت ملی اثر آزاده کیان
نقدی بر نظرات سید جواد طباطبایی
نویسنده: کاظم علمداری
هدف این نوشته نقد و بررسی نظریۀ کانونی سید جواد طباطبایی، یعنی اندیشۀ ایرانشهری، امتناع اندیشه و تجدد، و انحطاط تمدن است. مفهوم خودساختۀ اندیشۀ ایرانشهری طباطبایی، استنتاجی و برآمده از فرضی نامستند است. طباطبایی پایان انحطاط ایران را منوط به رفع امتناع اندیشه و تجدد میداند. به فرض رفع این مانع؛ حاصل آن چیست؟ توسعه و پیشرفتی شبیه غرب؟ طباطبایی مینویسد «گذشتۀ غرب، آیندۀ ایران است». اما جوامع غیرغربی، بدون دست یافتن به گذشته غرب (مدرنیته)، گامهای توسعه و پیشرفت را همطراز با غرب، به سرعت طی میکنند. چرا ایران باید منتظر به اصطلاح رفع امتناع اندیشه باشد؟
دنیای خیال در ایران و دگرگونی آن
دنیای خیال در ایران و دگرگونی آن
نویسنده: محمدرضا نیکفر
این نوشته به وجه “سوبژکتیو” تحول اجتماعی−سیاسی در ایران از زمان انقلاب تا اکنون میپردازد. نوشته برمیرسد که باهماندیشی انقلاب ۱۳۵۷ و جنبش “زن، زندگی، آزادی” چگونه ممکن است. با این پرسش به دنبال یک Leitmotiv میگردد که دو شعار شاخص از دو جنبش مختلف بر زمینهی آن قرار میگیرند. نوشته دوگانه جماعت-جامعه را در تشریح تحول فضای خیال در ایران برجسته میکند.
نقش جریان مذهبی در بلوچستان ایران
نویسنده: محمد ریگی درخشان
این مقاله قصد دارد تا میدان عمل مذهب در بلوچستان را به شکلی کلی ترسیم نماید. همچنین نویسنده در تلاش است به مسئله نفوذ جریان مذهبی بویژه مکتب دیوبندی در بلوچستان بپردازد و نقش آنان را در اجتماع بلوچی به تصویر بکشد. در ادامه به تشریح چگونگی ورود جریان مذهبی به ساحت سیاسی در بلوچستان ایران پرداخته و در پایان به چرایی استیلای آن در جامعه بلوچی اشاره میشود.
حکومت، دین و گفتمان جنسیتی در برنامه درسی دوره ابتدایی ایران
نویسنده: سعید پیوندی
هدف این مقاله بررسی تحلیلی و سنجشگرانه گفتمان جنسیتی در آخرین نسل کتابهای درسی دوره ابتدایی در ایران است. تغییرات دهه ۱۳۹۰ در نظام آموزشی از جمله تامین هژمونی فرهنگی حکومت دینی و تاثیرگذاری بروی سبک زندگی و هویت اجتماعی نسل جوان از جمله در رابطه با جنسیت را نشانه رفته بود. پرسش اصلی پژوهش به کارکرد ایدئولوژی جنسیتی در کتابهای درسی و سویههای چندگانه آن مربوط میشود. تحلیل محتوای ۴۱ کتاب درسی دوره ابتدایی سال ۱۴۰۱-۱۴۰۲ به تصویر و جایگاه زنان، نقشهای جنسیتی و مسائلی مانند نابرابری و کلیشههای جنسیتی در خانه و در عرصه عمومی توجه کرده است.
نقش دگردینان در تجدد ایرانی
نقش دگردینان در تجدد ایرانی
نویسنده: مهرداد امانت
تنوع اقلیم و طبیعت ایران اقوام ، ادیان، مذاهب، عقاید و افکار گوناگونی را در خود پرورانده است. این تنوع به پویایی جامعه افزوده است. از طرف دیگر حکومتها به تضعیف اقوام و ایلات متمایل بودند و رهبران دینی دگراندیشیان را بر نمیتابیدند و دگردینان را اغلب مورد تبعیض قرار میدادند. در دوران مدرن، ترویج گفتمان مثبتگرای غربی آمیخته با ناسیولانیزم یکدستگرا و یا اسلامگرایی فرمانبری خواه، تنوع فرهنگی را تهدید کرده است. این مقاله کوششی است برای نشان دادن نقش اغلب نادیده و یا ناچیز خوانده شده دگردینان ودگراندیشانی که با وجود فشار، سرکوب، و به حاشیه رانده شدن، سهم مهم و مؤثری در اعتلای ایران درعرصههای فرهنگی، اقتصادی، هنری، اجتماعی و سیاسی داشتهاند.
جایگاه دین و متولیان دین در ایران آینده
نویسنده: حسن یوسفی اشکوری
در این نوشتار به این موضوعات پرداخته خواهد شد: اهمیت پرداختن به موضوع جایگاه دین (و در اینجا دین اسلام) و به ویژه نقش و جایگاه نهاد دینی یعنی علما و روحانیون و شاخههای آن در ایران آینده. تعاریف معمول و مفهومسازی در مقولاتی چون دین و علمای دینی و دیگر متولیان امور مذهبی در حال و اکنون. اشاراتی به وضعیت دین و نحلههای مذهبی در اکنون و شکل و جایگاه مطلوب آنها در ایران آینده.
ژورنال ایران آکادمیا – شماره ۱۱
یازدهمین شماره ژورنال ایران آکادمیا
بدنها هرگز فراموش نمیکنند :مطالعه تجربیات زیسته بدنمند زنان ایرانی
بدنها هرگز فراموش نمیکنند :مطالعه تجربیات زیسته بدنمند زنان ایرانی
مقاله لیلا بوستانی در یازدهمین ژورنال ایران آکادمیا
ارائه طرحی کلی از گذار دموکراتیک در ایران: اهمیت قرارداد اجتماعی عدمسلطهگرا، و گسترش حقوق همگانی
ارائه طرحی کلی از گذار دموکراتیک در ایران: اهمیت قرارداد اجتماعی عدمسلطهگرا، و گسترش حقوق همگانی
مقاله پویان اصلانی در یازدهمین ژورنال ایران آکادمیا
تأثیر گفتمانهای ایدئولوژیک مرکز در بیگانه ساختن کردها با هویت ایرانی
تأثیر گفتمانهای ایدئولوژیک مرکز در بیگانه ساختن کردها با هویت ایرانی
مقاله چالاک کرده در یازدهمین ژورنال ایران آکادمیا
ردپای رئالیسم سرمایهدارانه در جامعهی ایران معاصر
مقاله هیمن رحیمی در یازدهمین ژورنال ایران آکادمیا
نظامهای اقتصادی، شیوههای تولید، و هماهنگی
نویسنده: مهرداد وهابی، مترجم: یپرمخان هایریک
مرکز توجه این کتاب هماهنگی ویرانگر و روابط آن با نهادهای مرتبط با حکومت اسلامی، و سرمایه داری سیاسی در مقابل سرمایهداری بازار است. در فصل دوم، با دیدگاهی نهادگرا، به شیوههای هماهنگی به عنوان میانجی بین نهادهای اساسی و عملکرد اقتصادی، برای توضیح نظم و بحران اجتماعی خواهیم پرداخت. در حالی که یک نظام اقتصادی را نمیتوان تنها به یک شکل هماهنگی (نمونه: بازار، دستوری، تعاونی یا ویرانگر) تقلیل داد، شکل غالبی از هماهنگی وجود دارد که امکان درهمآمیزی همهی اشکال هماهنگی را فراهم میکند. بحران اجتماعی زمانی به وجود میآید که مکانیسمهای هماهنگی نتوانند نقش میانجی خود را ایفا کنند.
جنبش «زن، زندگی، آزادی» چگونه آشکار شد؟یک تحلیل محتوای کیفی
مقاله هیوا آزاد در یازدهمین ژورنال ایران آکادمیا
سوژهگی انکار شده: دانشآموز معترض در ایران معاصر
مقاله یاسمین الخنسا و شکوفه سخی در یازدهمین ژورنال ایران آکادمیا
رویکرد آموزشی دانشآموز محور و موانع اجرای آن
مقاله سعید صیدی در یازدهمین ژورنال ایران آکادمیا
سیر تحول اندیشه استراتژیک در ایران
مقاله جلیل روشندل در یازدهمین ژورنال ایران آکادمیا
چهار خوانش از طباطبایی: میراث سیاسی بهجا مانده از سید جواد طباطبایی
نویسنده: شهرام اتفاق
در این کتاب با مبانی تئوریک چهار جریان فکری و سیاسی در ایران آشنا میشویم. برخی از این جریانها غالباً در ساختار قدرت سهم داشتهاند و اثر گذار بودهاند؛ و برخی دیگر، در بیرون مرزهای کشور در انتظار فرصت مناسبی برای نقشآفرینی هستند.
این کتاب، کوششی برای تحقق این هدف بوده است: معرفی بیراههها و کوچههای بنبستی که از ناکجاآبادهای جدیدی سر در خواهد آورد، در مقایسه با تجربیات جهانی که به «توسعه» رهنمون شده است.
فرهنگ گفتاری و توسعهنیافتگی اجتماعی در ایران
نویسنده: حمید یگانه
در این کتاب به تشریح آثار فرهنگ گفتاری در ایران می پردازیم و توضیح میدهیم که چگونه نداشتن یک فرهنگ نوشتاری منسجم بر بسیاری از جنبههای زندگی اجتماعی در ایران تأثیر منفی گذاشته است. جوامعی که فاقد فرهنگ نوشتاری قویّ هستند، قادر نخواهند بود دانش و اطّلاعاتی را که به دست میآورند به صورت مرّتب انباشته کنند و آن را در طول زمانهای آینده و مکانهای دیگر به کار گیرند. فرهنگهای گفتاری قادر نخواهند بود تمّدنهای بزرگی بسازند، زیرا گفتار نمیتواند بر گسترهٔ مکان و زمان چیره شود.
سرمایهداری سیاسی، گونههای آن، و اسلام
نویسنده: مهرداد وهابی، مترجم: یپرمخان هایریک
هدف فصل چهارم در وهلهی نخست صراحت بخشیدن به مفهوم سرمایهداری سیاسی است، مفهومی که در کنار نهادهای اساسی ولایت فقیه و انفال، نقشی محوری برای درک کامل و تمامیت نظام ویرانگر جمهوری اسلامی ایران بازی میکند. در این راستا با اشاره به نحوه تدوین آغازین مفهوم مزبور نزد مکس وبر، سرمایهداری سیاسی در تمایز با سرمایهداری بازاربنیاد تشریح خواهد شد. در بخشهای بعدی این فصل آنچه در ادبیات اقتصادی از مفهوم سرمایهداری سیاسی فهمیده میشود نقد میشود و در ادامه به نگرشهای مختلفی که دربارهی کاربرد این مفهوم در نمونههایی چون چین و آمریکا صورت گرفته پرداخته خواهد شد. در بخش پایانی رابطه اسلام با سرمایهداری سیاسی از یکسوی و سرمایه داری بازار از سوی دیگر مورد توجه قرار خواهد گرفت.
برخورد مدرنیته، جنسیت، و ایدئولوژی
نویسنده: کامران تلطف، مترجم: شهرام پرستش
این کتاب به مؤلفه جنسیت (sexuality)، که در دگرگونیهای اجتماعی و مدرنیته بسیار اثرگذار بوده است، میپردازد و نشان میدهد که گفتمان سنتی جنسیت در جلوگیری از شکوفایی مدرنیته و در ایجاد انقلاب اسلامی نقشی اساسی داشت. در این راستا، ارتباط گفتمان جنسیت با ایدئولوژی و مقاومت آنها در برابر مدرنیته بررسی میشود. این بحثها با شرح زندگی و آثار شهرزاد (رقصنده، هنرپیشه، شاعر) همراه میشود. این کتاب نشان میدهد که فرهنگ عامیانه (رقص، سینما) و گفتمانهای ضدامپریالیستی (مذهبی و مارکسیستی) همزمان از مردانگی (masculinity)،که توسط فمینیسم پهلوی محدود شده بود، دفاع میکردند. فصل افزوده به نسخه فارسی میگوید این مفاهیم در برپایی جنبشهای اجتماعی مانند “رأی من کو” و “زن، زندگی، آزادی” نقش داشتند. برای تحلیل، دو الگوی تحلیلی “پاسخ پارادایمی” و “جنبشهای فرهنگی دورهای” ارائه میشود.
انفال و اقتصادیات اسلامی
انفال و اقتصادیات اسلامی
فصل پنجم از کتاب «هماهنگی ویرانگر، انفال، سرمایهداری سیاسی اسلامی: خوانشی جدید از ایران معاصر» به قلم مهرداد وهابی
پیام اصلی کتاب «هماهنگی ویرانگر، انفال، سرمایهداری سیاسی اسلامی: خوانشی جدید از ایران معاصر»، خصلتبندی اقتصاد سیاسی جمهوری اسلامی به مثابه سرمایهداری سیاسی اسلامی است. هدف کتاب بررسی مختصات اصلی و پایدار اقتصاد ایران طی چهار دهه اخیر است و به یک رشته پرسشهای بنیادین میپردازد. نظر به اهمیت انفال، فصل پنجم کتاب جایگاه انفال در فقه شیعه و سنی را میکاود تا اهمیت این رکن اصلی مالیه عمومی در نظام مبتنی بر امامت روشن شود. تز اصلی این فصل این است که ولایت فقیه و انفال هم ارزند. اولی رکن سیاسی و دومی رکن اقتصادی نظام ملهم از فقه امامیه است.
تفسیر تجربهی ستم، آزار جنسی در دانشگاه ایرانی
کتاب تفسیر تجربهی ستم، آزار جنسی در دانشگاه ایرانی.
در پژوهشِ منجر به این کتاب، «زن دانشجو» دربارهی یکی از مهمترین آفات زندگیاش به سخن درآمده و ابراز وجود کرده است. «آزار جنسی» در شکلهای گوناگونش در ایران و نیز در دانشگاه میتواند سنخنمای رذالت تاریخی پدر/مرد ایرانی باشد، بهویژه آنکه «استاد دانشگاه» ایرانی نیز کمابیش آن رذالت را درون مناسبات دانشگاهی به شکلهای گوناگون بازتولید کرده است که آزار جنسی فقط یکی از جلوههایش است. این واقعیت توجه را به این پرسش جلب میکند که آیا نقشآفرینی دانشگاه ایرانی در مناسبات اجتماعی و سیاسی را باید فقط از دانشجویان و آن هم زنان دانشجو انتظار داشت و از «استاد ایرانی» باید بهکل قطع امید کرد؟ پاسخ به این پرسش البته مجالی دیگر و بررسی بیشتری میطلبد.