شبح مهسا امینی
نویسنده: آصف بیات
سخنرانی آصف بیات با عنوان «شبح مهسا امینی»، به تحلیل اعتراضات گستردهای میپردازد که پس از مرگ مهسا امینی در ایران شکل گرفت؛ اعتراضاتی که فراتر از مسئلهی حجاب اجباری، به مبارزهای برای کرامت انسانی و رهایی از سرکوب ساختاری تبدیل شدهاند. این جنبش که زنان نقش اصلی را در آن ایفا میکنند، خواستار سبک نوینی از زیستن است. بیات بر این باور است که این خیزش، نشاندهندهی ظهور سوژگی سیاسی تازهای در جامعهی ایران است و ظرفیت دگرگونیهای عمیق را در خود دارد، حتی اگر سرنوشت نهایی آن هنوز روشن نباشد.
پادکست ایران آکادمیا – مانا خسروشاهی
گفتگوی سجاد سپهری میزبان پادکست ایران آکادمیا با مانا خسروشاهی پژوهشگر، دانشجوی دکترای توسعه و نویسنده کتاب «از سوسیالیسم نترسیم». این گفتگو در تاریخ ۲ ماه می ۲۰۲۵ در استودیوی ایران آکادمیا در شهر لاهه انجام شده و به صورت زنده در کانال رسمی یوتیوب ایران آکادمیا پخش شد. این اپیزود را در اسپاتیفای نیز میتوانید بشنوید.
«دادخواهان» اولین مجموعه از پروژه تاریخ شفاهی حقوق بشر ایران منتشر شد
دادخواهان
سامانه بایگانی تاریخ شفاهی ایران، که توسط مرکز پژوهش و نوآوری دانشگاه ایران آکادمیا اداره میشود، بستری برای ثبت و مستندسازی پروژههای متنوع تاریخ شفاهی است. این مرکز با هدف تقویت همکاریهای بینارشتهای میان پژوهشگران و نهادها، پروژههای ارزشمندی در حوزه علوم اجتماعی و انسانی میزبانی میکند.
نهمین دوره «نمایشگاه کتاب تهران بدون سانسور»
انتشارات علمی-پژوهشی ایران آکادمیا همچون سالهای گذشته، امسال نیز در نهمین دوره «نمایشگاه کتاب تهران بدون سانسور» حضور خواهد داشت. با این تفاوت که این بار، به همت دانشآموختگان و دانشجویان ایران آکادمیا، حضور ما گستردهتر خواهد بود و علاوه بر اروپا در نمایشگاههایی در چندین شهر در کانادا و آمریکا نیز شرکت خواهیم داشت.
ضمیرِ ناآگاهِ اقتصادِ سیاسی
ضمیرِ ناآگاهِ اقتصادِ سیاسی
نویسنده: اسلاوی ژیژک، مترجم: محمدمهدی مشایخی، ویراستار: حسین متقی
این نوشته یکی از مقالات ویژهنامهٔ «ضمیر ناآگاه سیاسی» در نشریهٔ «گییرمو دِ اُکام» است که اسلاوی ژیژک در آن از خلال مفاهیمی همچون رانه، ضمیر ناآگاه و سازوکارهای اقتصاد سرمایهداری، به تحلیل پیوندهای نظری مارکس، فروید و لکان میپردازد و استدلال میکند که منطق حرکت سرمایه در نظریهٔ مارکسی، همانند رانه در نظریهٔ فرویدی است، جایی که تکرار نه برای رسیدن به هدفی معین، بلکه بهعنوان یک اجبار ساختاری عمل میکند: سرمایه نیز یک سازوکار بیسر و خودکار است که که کارگزارانش را فارغ از منافع شخصیشان همچو ابزاری برای بازتولید همواره بیشتر به کار میگیرد. مقاله میکوشد نشان دهد که فهم سرمایهداری مستلزم درکی از سازوکارهای ناآگاهِ آن است، چرا که نظام سرمایه نه صرفاً بر کنشهای فردی، بلکه بر منطقی مستقل از فاعلانِ خود استوار است که همچون رانه، خود را از طریق تکرار بیپایان بازتولید میکند.
سرمایهداری سیاسی اسلامی و اقتصاد غارت
سرمایهداری سیاسی اسلامی و اقتصاد غارت
نویسنده: مهرداد وهابی
مترجم: یپرم خان هایریک
فصل هشتم از کتاب “هماهنگی ویرانگر، انفال و سرمایهداری سیاسی اسلامی” ابتدا به بررسی سه نهاد اساسی سرمایهداری سیاسی اسلامی، مشتمل بر ولایت فقیه، انفال و هماهنگی ویرانگر(نهادهای موازی) میپردازد، تا نشان دهد وضعیت متداول اقتصادی در ایران پس از انقلاب نه از نوع “اقتصاد مازاد” در سرمایهداری رقابتی است و نه ازنوع “اقتصاد کمبود” در سوسیالیسم کلاسیک سبک شوروی. این “اقتصاد احتکار” (Hoarding economy) و مبتنی بر انبانسازی داراییهای ارزی و کالایی است. در پایان این فصل، تاثیر تملک اموال عمومی توسط انفال و نحوهی مدیریت نظامی منابع طبیعی توسط سپاه پاسداران بر محیط زیست، و آسیبهای متعدد اکولوژیک بررسی میگردد.
فراخوان اوجالان و پیامدهای آن
برنامه بیست و هشتم: فراخوان اوجالان و پیامدهای آن
چپ، دموکراسی و اقتدارگرایی
چپ، دموکراسی و اقتدارگرایی
نویسنده: علیرضا بهتویی
این کتاب ، روایتی است در تلاش چپ در مبارزه برای عدالت اجتماعی، آزادی و دموکراسی. در بخشِ اول، مبانی نظری چپ و رابطه آن با دموکراسی مورد بحث قرار گرفته است. بخشِ دوم، روندِ تحولی چپ را در عرصهی جهانی از دورانِ مارکس تا دههی ۱۹۹۰ میلادی با سه گرایشِ متفاوت توضیح میدهد. بخشِ سوم، به مرور کوتاهی بر تحولات اندیشهای چپ نو در سالهای بعد از ۱۹۸۰ میپردازد و آن چه چپها در عمل سیاسی (وقتی در مقامِ حکومتگری در امریکای جنوبی بودند)، را به تصویر میکشد. در بخشِ پایانی، چپ در ایران، از مشروطیت تا به امروز موضوع بررسی است.
راهنمای سفر و اقامت (کنفرانس صلح)
فهرست مطالب این راهنما برای شرکت حضوری در کنفرانس
محل برگزاری کنفرانس
شیوه رسیدن به سالن کنفرانس
هتلها
هتل چهار ستاره مجاور کنفرانس
لطفا توجه کنید که این کنفرانس به شکل حضوری برگزار میشود. تنها در صورتی ثبتنام کنید که مایل هستید و میتوانید حضوری در کنفرانس شرکت کنید.
دسترسی آزاد به مجموعه «روانشناسی مارکسیستی» از طریق نسخههای دیجیتال
دسترسی آزاد به مجموعه «روانشناسی مارکسیستی» از طریق نسخههای دیجیتال
این مجموعه که شامل ۱۰ جلد است، طی شش سال گذشته به کوشش بیوقفه امانوئل شکریان تهیه شده و از سوی انتشارات علمی-پژوهشی ایران آکادمیا به انتشار رسیده است. اکنون ۹ جلد آن، بهصورت دیجیتال برای مطالعه رایگان در دسترس علاقهمندان قرار دارد.
شیوههای پشتیبانی از کنفرانس صلح، دموکراسی، و رسانه
شیوههای پشتیبانی از کنفرانس صلح، دموکراسی، و رسانه
برگزاری موفق، با کیفیت، و اثرگذار این کنفرانس را با پشتیبانی خود میسر و تضمین کنید. این کنفرانس به همت دانشگاه ایران آکادمیا و با تلاشهای داوطلبانه برگزار میشود تا همایشی برای اندیشمندان، پژوهشگران پیشکسوت و جوان، و پرداختن به مسائل دشوار باشد.
با کلیک بر روی لینک درباره راههای پشتیبانی بیشتر بخوانید.
پرسشها و ایدههای خود را با ما در میان بگذارید.
این پُست را با کسانی که میشناسید به اشتراک بگذارید.
نگاهی به مدرنیته ایرانی از منظر «توسعه ناموزون و مرکب»
نگاهی به مدرنیته ایرانی از منظر «توسعه ناموزون و مرکب»
نویسنده: کامران متین
متن پیش رو مداخلهایست از منظر «جامعه شناسی تاریخی بینالمللی» و به طور مشخصتر «توسعه ناموزون و مرکب» در این بحثها که آثار و پژوهشهای تاکنونی من در چارچوب نظری آن قرار دارند. متنی که در ادامه میآید، ترجمهی صفحات ۱۱۹، ۱۵۰- ۱۴۴، و ۱۵۴-۱۵۳ از فصل آخر کتاب بازآفرینی مدرنیته ایرانی: روابط بینالملل و تغییر اجتماعی است که در سال ۲۰۱۳ از سوی انتشارات راتلج منتشر شد. این صفحات شامل خلاصهای از روایتِ بدیلِ کتاب از تجربه مدرنیته در ایران تا مقطع انقلاب ۵۷ است که فصول اصلی کتاب با تفصیل و تدقیق تئوریک و تاریخی ارائه میکنند و نیز شرحی کوتاه بر رابطه نظریه «توسعه ناموزون و مرکب» با ماتریالیسم تاریخی.
فرمان خصوصیسازی: لیبرالیزهسازی یا اسلامیسازی؟
لیبرالیزه خصوصوی اسلامی
نویسنده: مهرداد وهابی
مترجم: یپرم خان هایریک
فصل هفتم از کتاب “هماهنگی ویرانگر، انفال و سرمایهداری سیاسی اسلامی” ابتدا به بررسی کمپینهای خصوصیسازی پیشین، ناکامیها و سهم آنها در واگذاری داراییهای دولتی به بخشهای عمومی غیردولتی میپردازد. سپس اهداف، فرآیند و نتیجهی فرمان “خصوصیسازی” خامنهای بررسی میشود. با شناسایی “بخش عمومی غیردولتی” بهعنوان ذینفع اصلی “خصوصیسازی”، تعاریف مغلوط دربارهی این بخش در قوانین مدنی جمهوری اسلامی ایران مورد بررسی دقیق قرار میگیرد تا سهم بزرگ انفال و سپاه در غارت داراییهای دولتی آشکار گردد. در نهایت نشان داده خواهد شد که چگونه تسلط سرمایهداری سیاسی اسلامی، منجر به کاهش نقش هماهنگی بازار، دستوری (آمرانه) و تعاونی در مقایسه با هماهنگی ویرانگر شده است.
انقلاب تجدیدنظرگرایانه در مطالعات ویگوتسکی
کتاب انقلاب تجدیدنظرگرایانه در مطالعات ویگوتسکی به بررسی و نقد نظریه لو ویگوتسکی پرداخته و ادعا میکند که بسیاری از مطالب مرتبط با ویگوتسکی نتیجه پرستش قهرمانانه اوست که منجر به شکلگیری فرقه ویگوتسکی شده است. نویسندگان قصد دارند این فرقه را از بین ببرند و به اشتباهات تاریخی و متنی مرتبط با «روایت ویگوتسکی» بپردازند. این کار به گفته نویسندگان، تحریکآمیز و بالقوه خطرناک است، زیرا ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد و موجب شود خوانندگان به کل نظریه ویگوتسکی شک کنند. نویسندگان توصیه میکنند که خوانندگان به دید انتقادی به کتاب نگاه کنند و از آن برای ساختن روایت خود از ویگوتسکی در سطح مفهومی بالاتر استفاده کنند.
ویراستاران: آنتون یاسنیتسکی و رنه ون در ویر
برگردان: امانوئل شکریان
دربارهٔ یک گسست از پدر
دربارهٔ یک گسست از پدر
فروید هنگام بررسی ادیان توحیدی چندان به اسلام توجهی ندارد و گاه نیز به نظر میرسد که ادعاهایی مسئلهدار نسبت به آن میکند. فتحی بن سلامة، روانکاو فرویدی-لکانی، دیدگاهی دربارهٔ آغازگاههای اسلامی ارائه میدهد که خوانشی انتقادی و همچنین تکمیلی برای پروژهٔ فکری فروید محسوب میشود. از نظر او، اسلام یک وضعیت دودمانی خاص را از یکتاپرستی یهودی-مسیحی به ارث برده است و به همین جهت از همان ابتدای ظهورش در قرن شش خود را با الهیاتی ضدّ پدرانگی مقدس و از این رو با خصیصهای ضدّ روانشناختی عرضه داشته است. بن سلامة با تأکید بر جداییِ پدر از خدا در اسلام، و بهطور ویژه با توجه به سوژهای که نتیجهٔ این جدایی است، جستوجویی روانکاوانه را پیش میگیرد که بهتعبیر خودش تنها یک شروع است برای درک برخی معانی ضمنی ایمان به خدای یگانهای که «بودن» و «واقعیت» است.
از سوسیالیسم نترسیم! استدلالی در راستای سازگاری آرمانشهر سوسیالیستی با اصول حقوقبشر لیبرال
از سوسیالیسم نترسیم
استدلالی در راستای سازگاری آرمانشهر سوسیالیستی با اصول حقوقبشر لیبرال
در این کتاب استدلال میشود که سوسیالیسم و گفتمان حقوقبشری یکدیگر را تقویت میکنند و هرکدام برای موفقیت کامل به دیگری وابسته هستند. بنابراین، پایان دادن به مالیخولیای چپگرایان و خلق بدیلی پیشبرنده در گروی همکاری سوسیالیسم و لیبرالیسم سیاسی است.
ماتریالیسم و الهیات
متنی که با عنوان «ماتریالیسم و الهیات» پیشِ رو دارید، ترجمهٔ قسمت «دین» از «پیشگفتار ویراست دوم: لذت در محدودهٔ عقلِ تنها» است که سال ۲۰۰۸ به کتاب «برایِ اینکه نمیدانند چه میکنند: لذت بهمثابهٔ عاملی سیاسی» (ورسو: ۱۹۹۱) افزوده شده است. ژیژک در این بخش با خوانشی ماتریالیستی از سنت دینی غرب به سراغ بحث نقد ایدئولوژی میرود و با وارسیِ خدای یهودیت و مسیحیت به مقایسهٔ ایوب با مسیح دست میزند. برخلافِ فروید که مسیح را تکرار موسی میدانست، ژیژک مسیح را تکرار ایوب میداند و بر این باور است که کلید فهم مسیح در سیمای ایوب نهفته است، هرچند که الوهیتِ مسیح سبب میشود ضجههایش بر صلیب این ژست را رادیکالتر و دارای پیامدهایی بهمراتب اساسیتر کند.
انفال در عمل و سرمایهداری سیاسی اسلامی
انفال در عمل و سرمایهداری سیاسی اسلامی
نویسنده: مهرداد وهابی، ترجمه: یپرم خان هایریک
مرکز توجه این فصل از کتاب “هماهنگی ویرانگر، انفال و سرمایهداری سیاسی اسلامی” توضیح چگونگی پیشروی انفال و سیطره آن بر اقتصاد ایران است که از طریق بررسی شکلگیری و رشد نهادهای خیریهای ولایی و نظام بانکی موازی اسلامی در مراحل مختلف تاریخ نظام ولایت فقیه صورت میگیرد. در این فصل، تدارک “انقلاب اقتصادی اسلامی”، که با فرمان خصوصیسازی آیتالله خامنه ای در سال ۲۰۰۶ تکمیل شد، طی دو مرحلهی اول انفال (۱۹۷۹-۲۰۰۶) بررسی شده است.
چه چیزی را در سوریه متوجه نشدیم؟
چه چیزی را در سوریه متوجه نشدیم؟
تحولات اخیری که بهنظر میرسد پیروزیهای بنیادگرایی دینی باشند، نمایانگر بازگشت دین به سیاست نیست، بلکه صرفاً بازگشت خودِ سیاست بهطور کلی است. اگر این تحولات برای چشمان غربی بیگانه به نظر میرسند، به این دلیل است که غرب دیگر نمایندهٔ چیزی نیست که غربیها حاضر باشند برای آن مبارزه و جان خود را فدای آن کنند.
جستاری از اسلاوی ژیژک، ترجمه حسین متقی
«مائیّتِ منیّت» امید مرد، زنده باد امید!
برنامه بیستوچهارم: «مائیّتِ منیّت» امید مرد، زنده باد امید!
مقدمه کتاب
مقدمه کتاب
نویسنده: مهرداد وهابی، مترجم: یپرم خان هایریک
فصل اول کتاب «هماهنگی ویرانگر، انفال، سرمایهداری سیاسی اسلامی: خوانشی جدید از ایران معاصر»
این کتاب خوانشی اصیل و کاملاً تازهای را از اقتصاد سیاسی جمهوری اسلامی ایران بهدست میدهد، و باید همچون قدمهای نخستینی برای تحقیق دقیق موضوعات معرفی شده در نظر گرفته شود. این کتاب تک-پژوهشی علمی در حوزهی اقتصاد است که رویکردی چند-رشتهای را پیگیری میکند. مضمون آن در مرزهای میان اقتصاد، علوم سیاسی، مطالعات اسلامی، قانون و تاریخ قرار دارد. علاوه بر این، یافتهها دربارهی انفال بر اساس بررسی گسترده از منابع دسته اول فقه شیعه و سنی و به زبانهای فارسی و عربی قرار دارد، و بر تحقیق دربارهی شرح مذاکرات قانون اساسی و دیگر متون قانونی و حقوقی جمهوری اسلامی ایران استوار است.
(Endowment) ایران آکادمیا: تضمین آینده آموزش رایگان
(Endowment) ایران آکادمیا: تضمین آینده آموزش رایگان
با خوشحالی اعلام میکنیم که برنامه موقوفه مؤسسه علوم اجتماعی و انسانی (ISSH) به طور رسمی آغاز شده است—یک گام حیاتی برای تضمین پایداری بلندمدت مأموریت ما در دانشگاه ایران آکادمیا. از همه پشتیبانان این برنامه، به ویژه نخستین حامیان آن، دکتر نیره توحیدی و دکتر کاظم علمداری سپاسگزاریم؛ سخاوت همه شما، مایه دلگرمی و انگیزه روزانه ماست. برای آشنایی بیشتر با این فرصت بینظیر، پُست را مطالعه کنید.
برای بامهای کوچک طوفان
برای بامهای کوچک طوفان
نویسنده: کیوان مهتدی
«برای بامهای کوچک طوفان» هم یک جمع بندی است هم یک طرح مساله: فرازهایی از پانزده سال کار جمعی، کار فکری، و درگیری عملی با شرایط زندگی در جامعه ایران که در سه پرده به نمایش درآمده است.
معضل ملتسازی در ایران
برنامه بیستوسوّم از سری برنامه های ما در رابطه با جنبش زن، زندگی، آزادی با موضوع “معضل ملتسازی در ایران” با همکاری ایران آکادمیا و مِلانشتُن آکادمی برگزار میشود.
آغاز برنامه با سخنرانی اصغر شیرازی و میثم بادامچی است.
زمان : جمعه ۱۵ نوامبر ٢٠٢۴ : گشایش برنامه و گفتوگو ساعت١٦:٣٠ ، آغاز برنامه ساعت ١٧، پایان ساعت ٢٠
وضعیت رسانه در ایران در موقعیت دگرگونیِ ساختاریِ نو در عرصهی جهانی
وضعیت رسانه در ایران در موقعیت دگرگونیِ ساختاریِ نو در عرصهی جهانی
متن سخنرانی محمدرضا نیکفر در میزگرد «رسانه فارسی: چالشها و چشماندازها» در کنفرانس بین المللی ایرانپژوهی معاصر ۲۰۲۴ در دانشگاه گوته فرانکفورت
نقش رسانههای فارسی در بحرانها و آینده ایران: از نقد تا راهکار
نقش رسانههای فارسی در بحرانها و آینده ایران: از نقد تا راهکار
بهروز آفاق
متن سخنرانی بهروز آفاق در میزگرد «رسانه فارسی: چالشها و چشماندازها» در کنفرانس بین المللی ایرانپژوهی معاصر ۲۰۲۴ در دانشگاه گوته فرانکفورت
انتقال پایتخت ایران: بررسی انتقادی
نویسنده: علی کیافر
این مقاله به بررسی عملی بودن و امکان داشتن انتقال پایتخت ایران به نقطه دیگری – که تاکنون نامشخص است – میپردازد. ابتدا یک چشم انداز تاریخی از نمونههای شاخص انتقال پایتختها در نقاط گوناگون جهان، به ویژه در کشورهایی با خصوصیاتی نزدیک به ایران، مطرح میشوند. سپس برخی از آموختهشدههای آن تلاشها ارائه داده میشود. سرانجام با در نظر گرفتن واقعیتهای ایران امروز، مزایا و معایب (جنبههای مثبت و منفی) احتمالی انتقال کلانشهر تهران بررسی میشود.
تحلیل انتخابات مجلس شورای اسلامی و ریاست جمهوری ایران در سال ۱۴۰۳
تحلیل انتخابات مجلس شورای اسلامی و ریاست جمهوری ایران در سال ۱۴۰۳
نویسنده: مهرزاد بروجردی
این مقاله نتایج انتخابات دوازدهمین مجلس شورای اسلامی که به طور همزمان با انتخابات ششمین دوره مجلس خبرگان در اسفند ۱۴۰۲ و انتخابات ریاست جمهوری در تیر ۱۴۰۳ برگزار شد را به صورت انتقادی تحلیل میکند.
معرفی کتاب آوار شیفتگی اثر مهری کیا
نویسنده: نیره توحیدی
معرفی کتاب آوار شیفتگی اثر مهری کیا
معرفی کتاب بازاندیشی جنسیت، قومیت و دین در ایران؛ رهیافت تقاطعی برای هویت ملی اثر آزاده کیان
نویسنده: سعید پیوندی
معرفی کتاب بازاندیشی جنسیت، قومیت و دین در ایران؛ رهیافت تقاطعی برای هویت ملی اثر آزاده کیان