نمایشنامه رستم دزد معروف گیلانی و الماس سیاه

نمایشنامه رستم دزد و الماس سیاه

به کوشش: امانوئل شکریان

این کتاب نسخه تصحیح شده، نسخه خطی «نمایشنامۀ رستم دزد معروف گیلانی و الماس سیاه» است. این متن نمایشی که در سال های منتهی به مشروطیت نوشته شده است، مملو از انتقادات اجتماعی و سیاسی به امور مملکتی و معیشتی است. نویسنده  که احتمالا به خاطر فرار از عواقب این متن نوشته انتقادی از ذکر نام خود اجتناب کرده است جز شخص شخیص شاه و اتابک اعظم تمامی رجل سیاسی و آقایان روحانی و اهل شریعت به نام زمانه  را به باد انتقاد گرفته است. این اثر نخستین بار است که تصحیح و منتشر شده است.

آموزش برابری جنسیتی در کلاس درس

تصویر کتاب آموزش برابری جنسیتی در کلاس درس

کتابی که در برابر شماست به گونه‌ای سنجشگرانه و با تکیه بر تحلیل کمی و کیفی کتاب‌های درسی ایران به موضوع اشکال نابرابری جنسیتی در نظام آموزشی ایران می‌پردازد. دغدغه اصلی کتاب مشارکت دریک بحث ملی بر سر نابرابری میان زنان و مردان در آموزش و در جامعه و راه‌های مقابله عملی با آن در کلاس درس و درون خانواده است.

جنبش مهسا: اولین جنبش فمینیستی در ایران؟

عکس مقاله جنبش مهسا

در این مقاله بر آنیم تا نشان دهیم که با تعریفی ویژه از حرکت‌های اجتماعی حرکت مهسا اولین جنبش فمینیستی در ایران است، پدیده‌ای با گستره‌گی قابل‌توجهی که در آن مطالبات گروهی و اجتماعی و سیاسی در هم تنیده‌اند. این حرکت اجتماعی پایه سیاسی و انسان‌شناختی جمهوری اسلامی را زیر سوال می برد. جنبش مهسا بر اساس یک سوبژکتیویته جدید استوار است، در آن شادی زندگی زنان جوان و ابراز وجود آن‌ها دست به دست هم می‌دهند و با همیاری مردان جوان نظام سیاسی را نامشروع قلمداد می‌کنند. در این حرکت رد حجاب اجباری نشانه رابطه جدید با بدن و تبیین فردیت جدید زنان است. این جنبش مبتنی بر رد پیمان مردسالار بین اقشار سنتی، بنیادگرایان مذهبی و دولت خدا سالاراست.

«زن، زندگی، آزادی»: پدیدار شدن تعریفی جامع از هویت ایرانی

Ftj14 Kian 23 ژوئن 2026

انقلاب جاری در ایران که با زنان در خط مقدم آغاز شد و به گروه‌های اجتماعی مختلف، قومیت‌ها، جنسیت‌ها و ادیان گوناگون در سرتاسر کشور گسترش یافت، این الگوی قدرت را به چالش کشیده است. این حرکت انقلابی، خواستار جدایی دین از دولت شده و به ظهور تعریفی نو و فراگیر از هویت ایرانی منجر شده است.

شورشیان مدارس در ایران

Ftj14 Paivandi 23 ژوئن 2026

مقاله حاضر تلاش می کند با تکیه بر تجربه زیسته و دیدگاه دختران جوان در نظام آموزشی به بررسی این تناقض مهم میان گفتمان جنسیت‌زده آموزش و موفقیت دختران در درون این نهاد بپردازد. نتایج این کار میدانی نشان می‌دهد که دختران با وجود تلاش برای دسترسی به سطوح بالاتر آموزش از درون به مقاومت در برابر گفتمان ایدئولوژیک آن دست می‌زنند.

واکنش‌ها در ترکیه به جنبش «زن، زندگی، آزادی» ایران

Ftj14 Badamchi 23 ژوئن 2026

در ترکیه، جنبش «زن، زندگی، آزادی» ایران را رسانه‌های نزدیک به حزب حاکم عدالت و توسعه، وابسته به احزاب مخالف ویا کنشگران مدنی مستقل هریک به نحوی متفاوت پوشش داده‌اند. برخی تحلیلگران نزدیک دولت از کار افتادن پلاتفرم‌های قانونی تغییر از طریق انتخابات آزاد را نیروی محرکه‌ی اعتراضات مهسا دانسته‌اند.نهایت آنکه در نظر کنشگران جنبش فمینیسم ترکیه، مبارزه‌ي جسورانه‌ی زنان ایرانی علیه حجاب اجباری و در برابر نیروهای بسیج و پلیس در خیابان‌ها در اعتراضات مهسا، تصویری کلیشه‌ای را که احیانا در میان قشر سکولارتر ترکیه از زنان ایرانی به عنوان «بی‌صدا و قربانی» وجود داشت، تا حد زیادی عوض کرد.

جمهوری کردستان، گامی در برساخت ملت کرد

Ftj14 Shirazi 23 ژوئن 2026

موضوع مقاله کنکاش در جنبش کردایِتانه و ملت سازانه ای است که در سال‌های ۱۳۲۴ تا ۱۳۲۵ با بهره‌برداری از حمایت ارتش اشغالگر شوروی به تأسیس«جمهوری کردستان» در منطقه مُکریان انجامید و با خروج آن ارتش از ایران توسط حکومت مرکزیِ ادامه دهنده سیاست یکسان سازانه قومی رضا شاه سرکوب شد.

بیگانه‌انگاری بهائیان در سرزمین خویش: روند بهائی‌ستیزی در ایران از سال ۱۳۵۷ شمسی تا کنون

Ftj14 Sadeghian 23 ژوئن 2026

آیین بهائی زاده‌ی ایران و دارای چندین میلیون پیرو در سراسر جهان است. بهائیان بزرگترین اقلیت دینی ایران هستند. با این وجود، از زمان پیدایش تا کنون، پیروان این آیین را در ایران آزرده اند و زیر فشار گذاشته‌اند. این نوشتار می‌کوشد با نگاهی به تاریخ و روش‌های بهائی آزاری، دلایل چنین رویکردی را واکاود. مبنای این نوشتار اسناد تاریخی، نظریه‌های چندی از اندیشمندان، اخبار روز و مصاحبه با کسانی است که این سرکوب‌ها را تجربه کرده‌اند.

دگردیسی نسلی در صاحب منصبان سیاسی ایران

پوستر مقاله ژورنال آزادی اندیشه

این مقاله به مطالعه برخی ویژگی‌‌های مهم صاحب منصبان سیاسی در جمهوری اسلامی می‌پردازد که بیش از چهار دهه بر اریکه قدرت تکیه زده‌اند. با نگاهی ریزبین به آینده، مقاله چشم‌اندازی از فرایند تحول مسندنشینان را به دست می‌دهد و از تغییراتی که انتظار می‌رود طی پنج تا ده سال آینده رخ دهد سخن می‌گوید

نمایشگاه کتاب فارسی در دانشگاه دلفت و شهر اوترخت – هلند

Bookfair 23 ژوئن 2026

نمایشگاه کتاب فارسی با همکاری و مشارکت انجمن البرز، نشر باران، دنا، نشر روناک و انتشارات علمی-پژوهشی ایران آکادمیا در روز ۴ نوامبر در دلفت و ۵ نوامبر در اوترخت در هلند برگزار می‌شود.
شرکت در این نمایشگاه را با دوستان و آشنایان خود به اشتراک بگذارید

اسلام و ناسیونالیسم‌های متنازع در خاورمیانه ۱۹۲۶-۱۸۷۶

Islam Kamals Cover 23 ژوئن 2026

این کتاب، با نقد دیدگاه‌های دوگانه که قومیت، مذهب و ناسیونالیسم را به عنوان حوزه‌های مجزا ترسیم می‌کنند، نشان‌ می‌دهد که نه ملی‌گرایی و نه دین، در خاورمیانه به‌صورت جداگانه قابل تحلیل نیستند. تفسیرهای دینی، به‌عنوان یکی از نظام‌های تولید معنا، تحت تأثیر زمینه‌های تاریخی و سیاسی قرار دارند و گفتمان‌های دینی به شکلی پیچیده با فرآیندهای نهادی‌شدن و ملت‌سازی درگیر هستند.

سیاست جنسی

تصویر جلد سیاست جنسی

در رابطه با عنوان کتاب، میلت توضیح می‌دهد که برای بسیاری دشوار است که «رابطه بین دو جنس» را «تحت هر شرایطی از منظر سیاسی» ببینند، با این حال، او اصطلاح «سیاست» را به عنوان اشاره به «قدرت» تعریف می‌کند. روابط ساختاریافته، ترتیباتی که به موجب آن گروهی از افراد توسط گروهی دیگر کنترل می‌شود، […]

ژورنال آزادی اندیشه – شماره ۱۳

جلد شماره ۱۳ ژورنال آزادی اندیشه

سیزدهمین شماره از ژورنال آزادی اندیشه با موضوع زن، زندگی، آزادی. منتشر شده از سوی انتشارات علمی پژوهشی ایران آکادمیا.
شما می‌توانید همه مقاله‌های این ژورنال را بصورت آنلاین مطالعه کنید یا نسخه چاپی را سفارش دهید.

نغمه‌های جنبش ژینا; تحلیل محتوای موسیقی انقلابی و اعتراضی ایران ۲۰۲۲

رقص جمعی دختران ایران به دور آتش

جنبش ژینا، طولانی‌ترین و فراگیرترین جنبش ایران پس از انقلاب ۵۷ است. این مقاله تلاش می‌کند نگاهی موشکافانه‌تر به موسیقی اعتراضی و انقلابی منتشرشده از ابتدای جنبش ژینا در شهریور ۱۴۰۱ بیندازد و از خلال تحلیل محتوای کیفی به بازخوانی نقش آثار موسیقایی در معناسازی، تخیل جمعی و بازنمایی وضعیت سیاسی و اجتماعی ایران بیندازد.

جنبش «زن، زندگی، آزادی»: کالبد شناسی یک شعار

زن زندگی آزادی کف دست یک زن ایرانی

در این مقاله، من به تحلیل مبارزه ایرانیان برای دموکراسی و تلاش زنان برای برابری جنسیتی در ارتباط با خیزش انقلابی سال ۱۴۰۱ و جنبش «زنان، زندگی، آزادی» می‌پردازم. توضیح خواهم داد که چرا و چگونه شعار محوری «زن، زندگی، آزادی» مظهر بسیاری از جنبه‌ها و عناصر این جنبش بی‌سابقه، از جمله تأکید آن بر زنان، کشور و اتحاد علیه رژیم حاکم بعنوان یک نیروی اشغالگر است.

«زن، زندگی، آزادی» و فرایند یک دگرگونی در ایران

دختران با روسری در دست در برابر میدان آزادی تهران

این مقاله بررسی کوتاهی است از جوانب مختلف جنبش نوین اجتماعی «زن، زندگی، آزادی» که به نام جنبش ژینا یا مهسا هم شناخته می‌شود. این نوشته  ابعاد چندگانه و تقاطعی جنبش را که مبانی اصلی تبعیض و ستم‌های مورد اعتراض هستند را نیز مورد توجه و تحلیل قرار می‌دهد، از جمله جنسیت و سکسوالیته، تفاوت‌های نسلی، اتنیکی، و طبقاتی. در پایان اشاره کوتاهی می‌شود به کاستی‌ها و آسیب‌ها و خطراتی که جنبش را مورد تهدید قرارمی‌دهد و چشم انداز آتی آن با توجه به دست آوردها و نقاط قوتش تا به کنون.

اعتراضات اجتماعی ۲۰۲۳-۲۰۲۲ و مشروعیت‌زدایی از جمهوری اسلامی

تابلوی نه به جمهوری دیکتاتوری اسلامی و هشتگ مهسا امینی در دست یک زن با حجاب در خیابانی در ایران

جنبشی که ایران را از سپتامبر ۲۰۲۲ تا مارس ۲۰۲۳ تکان داد، نوآوری‌های بزرگ انسان‌شناسی و جامعه‌شناختی را همراه آورد. این جنبش همچنین برای اولین بار شرایط را برای قومیتی فراگیر ایجاد کرد که با رعایت تنوع قومی و مذهبی، وحدت ایران را اعلام کرد. این حرکت، دولت خداسالار را که سرکوبگر و توتالیتر شده، هدف قرار داد. نهضت بدون سازماندهی و رهبری نتوانست حکومت اسلامی را سرنگون کند، اما بحران و عدم مشروعیت آن را آشکار کرد.