فراخوان مقاله: نقش حقوق در جامعه ایران (ویژه‌نامه‌های ۱۸ و ۱۹)

فراخوان ژورنال آزادی اندیشه - نقش حقوق در جامعه ایران

ژورنال آزادی اندیشه دو شمارهٔ آیندهٔ خود را به بررسی نقش حقوق در شکل‌دهی به جامعهٔ ایران اختصاص می‌دهد. این مجموعه با رویکردی میان‌رشته‌ای، به تحلیل انتقادی تحولات گفتمانی، نهادی و تجربی حقوق در ایران می‌پردازد؛ حقوقی که از مشروطه تاکنون هم ابزاری برای اعمال قدرت و هم بستری برای مقاومت، بازتعریف مفاهیم عدالت و حق و پیگیری مطالبات اجتماعی بوده است.
فراخوان را بخوانید و مقاله‌های خود را ثبت کنید.

انتقال پایتخت ایران: بررسی انتقادی

پایتخت ایران

نویسنده: علی کیافر
این مقاله به بررسی عملی بودن و امکان داشتن انتقال پایتخت ایران به نقطه دیگری – که تاکنون نامشخص است – می‌پردازد. ابتدا یک چشم انداز تاریخی از نمونه‌های شاخص انتقال پایتخت‌ها در نقاط گوناگون جهان، به ویژه در کشورهایی با خصوصیاتی نزدیک به ایران، مطرح می‌شوند. سپس برخی از آموخته‌‌شده‌های آن تلاش‌ها ارائه داده می‌شود. سرانجام با در نظر گرفتن واقعیت‌های ایران امروز، مزایا و معایب (جنبه‌های مثبت و منفی) احتمالی انتقال کلانشهر تهران بررسی می‌شود.

تحلیل انتخابات مجلس شورای اسلامی و ریاست جمهوری ایران در سال ۱۴۰۳

انتخابات مجلس شورای اسلامی

تحلیل انتخابات مجلس شورای اسلامی و ریاست جمهوری ایران در سال ۱۴۰۳
نویسنده: مهرزاد بروجردی
این مقاله نتایج انتخابات دوازدهمین مجلس شورای اسلامی که به طور همزمان با انتخابات ششمین دوره مجلس خبرگان در اسفند ۱۴۰۲ و انتخابات ریاست جمهوری در تیر ۱۴۰۳ برگزار شد را به صورت انتقادی تحلیل می‌کند.

نقدی بر نظرات سید جواد طباطبایی

سید جواد طباطبایی

نویسنده: کاظم علمداری
هدف این نوشته نقد و بررسی نظریۀ کانونی سید جواد طباطبایی، یعنی اندیشۀ ایرانشهری، امتناع اندیشه و تجدد، و انحطاط تمدن است. مفهوم خودساختۀ اندیشۀ ایرانشهری طباطبایی، استنتاجی و برآمده از فرضی نامستند است. طباطبایی پایان انحطاط ایران را منوط به رفع امتناع اندیشه و تجدد می‌داند. به فرض رفع این مانع؛ حاصل آن چیست؟ توسعه و پیشرفتی شبیه غرب؟ طباطبایی می‌نویسد «گذشتۀ غرب، آیندۀ ایران است». اما جوامع غیرغربی، بدون دست یافتن به گذشته غرب (مدرنیته)، گام‌های توسعه و پیشرفت را هم‌طراز با غرب، به سرعت طی می‌کنند. چرا ایران باید منتظر به اصطلاح رفع امتناع اندیشه باشد؟

دنیای خیال در ایران و دگرگونی آن

دنیای خیال در ایران

دنیای خیال در ایران و دگرگونی آن
نویسنده: محمدرضا نیکفر
این نوشته به وجه “سوبژکتیو” تحول‌ اجتماعی−سیاسی  در ایران از زمان انقلاب تا اکنون می‌پردازد. نوشته برمی‌رسد که باهم‌اندیشی انقلاب ۱۳۵۷ و جنبش “زن، زندگی، آزادی” چگونه ممکن است. با این پرسش به دنبال یک Leitmotiv می‌گردد که دو شعار شاخص از دو جنبش مختلف بر زمینه‌ی آن قرار می‌گیرند. نوشته دوگانه جماعت-جامعه را در تشریح تحول فضای خیال در ایران برجسته می‌کند.

نقش جریان مذهبی در بلوچستان ایران

بلوچستان

نویسنده: محمد ریگی درخشان
این مقاله  قصد دارد تا میدان عمل مذهب در بلوچستان را به شکلی کلی ترسیم نماید. همچنین نویسنده در تلاش است به مسئله نفوذ جریان مذهبی بویژه مکتب دیوبندی در بلوچستان بپردازد و نقش آنان را در اجتماع بلوچی به تصویر بکشد. در ادامه به تشریح چگونگی ورود جریان مذهبی به ساحت سیاسی در بلوچستان ایران پرداخته و در پایان به چرایی استیلای آن در جامعه بلوچی اشاره می‌شود.

حکومت، دین و گفتمان جنسیتی در برنامه درسی دوره ابتدایی ایران

گفتمان جنسیتی

نویسنده: سعید پیوندی
هدف این مقاله‌ بررسی تحلیلی و سنجشگرانه گفتمان جنسیتی در آخرین نسل کتاب‌های درسی دوره ابتدایی در ایران است. تغییرات دهه ۱۳۹۰ در نظام آموزشی از جمله تامین هژمونی فرهنگی حکومت دینی و تاثیرگذاری بروی سبک زندگی و هویت اجتماعی نسل جوان از جمله در رابطه با جنسیت را نشانه رفته بود. پرسش اصلی پژوهش به کارکرد ایدئولوژی جنسیتی در کتاب‌های درسی و سویه‌های چندگانه آن مربوط می‌شود. تحلیل محتوای ۴۱ کتاب درسی دوره ابتدایی سال ۱۴۰۱-۱۴۰۲ به تصویر و جایگاه زنان، نقش‌های جنسیتی و مسائلی مانند نابرابری و کلیشه‌های جنسیتی در خانه و در عرصه عمومی توجه کرده است.

نقش دگردینان در تجدد ایرانی

تجدد ایرانی

نقش دگردینان در تجدد ایرانی
نویسنده: مهرداد امانت
تنوع اقلیم و طبیعت ایران اقوام ، ادیان، مذاهب، عقاید و افکار گوناگونی را در خود پرورانده است. این تنوع به پویایی جامعه افزوده است. از طرف دیگر حکومت‌ها به تضعیف اقوام و ایلات متمایل بودند و رهبران دینی دگراندیشیان را بر نمی‌تابیدند و دگردینان را اغلب مورد تبعیض قرار می‌دادند. در دوران مدرن، ترویج گفتمان مثبت‌گرای غربی آمیخته با ناسیولانیزم یکدست‌گرا و یا اسلام‌گرایی فرمانبری خواه، تنوع فرهنگی را تهدید کرده است. این مقاله کوششی است برای نشان دادن نقش اغلب نادیده و یا ناچیز خوانده شده دگردینان ودگراندیشانی که با وجود فشار، سرکوب، و به حاشیه رانده شدن، سهم مهم و مؤثری در اعتلای ایران درعرصه‌های فرهنگی، اقتصادی، هنری، اجتماعی و سیاسی داشته‌اند.

جایگاه دین و متولیان دین در ایران آینده

جایگاه دین

نویسنده: حسن یوسفی اشکوری
در این نوشتار به این موضوعات پرداخته خواهد شد: اهمیت پرداختن به موضوع جایگاه دین (و در اینجا دین اسلام) و به ویژه نقش و جایگاه نهاد دینی یعنی علما و روحانیون و شاخه‌های آن در ایران آینده. تعاریف معمول و مفهوم‌سازی در مقولاتی چون دین و علمای دینی و دیگر متولیان امور مذهبی در حال و اکنون. اشاراتی به وضعیت دین و نحله‌های مذهبی در اکنون و شکل و جایگاه مطلوب آن‌ها در ایران آینده.

فراخوان شورای دبیران ژورنال آزادی اندیشه برای دو شماره‌ی آینده

پوستر فراخوان شورای دبیران انجمن آزادی اندیشه

بازنشر از وبسایت انجمن آزادی اندیشه

برآنیم که دو شماره آینده ژورنال آزادی اندیشه را به موضوع «دین و جامعه دینی در ایران – وضعیت کنونی و چشم‌انداز آینده» اختصاص دهیم. اهمیت موضوع روشن است: کمتر بحثی در مورد ایران امروز می‌توان یافت که در آن به نوعی به موضوع دین پرداخته نشود.

فراخوان کامل را در پست مطالعه کنید.

مهلت دریافت مقاله  فارسی یا انگلیسی برای شماره ۱۵ (شماره تابستان) حداکثر اول ژوئن ۲۰۲۴

مهلت دریافت مقاله فارسی یا انگلیسی برای شما ۱۶ (شماره زمستان) حداکثر اول نوامبر ۲۰۱۴

جنبش مهسا: اولین جنبش فمینیستی در ایران؟

عکس مقاله جنبش مهسا

در این مقاله بر آنیم تا نشان دهیم که با تعریفی ویژه از حرکت‌های اجتماعی حرکت مهسا اولین جنبش فمینیستی در ایران است، پدیده‌ای با گستره‌گی قابل‌توجهی که در آن مطالبات گروهی و اجتماعی و سیاسی در هم تنیده‌اند. این حرکت اجتماعی پایه سیاسی و انسان‌شناختی جمهوری اسلامی را زیر سوال می برد. جنبش مهسا بر اساس یک سوبژکتیویته جدید استوار است، در آن شادی زندگی زنان جوان و ابراز وجود آن‌ها دست به دست هم می‌دهند و با همیاری مردان جوان نظام سیاسی را نامشروع قلمداد می‌کنند. در این حرکت رد حجاب اجباری نشانه رابطه جدید با بدن و تبیین فردیت جدید زنان است. این جنبش مبتنی بر رد پیمان مردسالار بین اقشار سنتی، بنیادگرایان مذهبی و دولت خدا سالاراست.

«زن، زندگی، آزادی»: پدیدار شدن تعریفی جامع از هویت ایرانی

Ftj14 Kian 23 ژوئن 2026

انقلاب جاری در ایران که با زنان در خط مقدم آغاز شد و به گروه‌های اجتماعی مختلف، قومیت‌ها، جنسیت‌ها و ادیان گوناگون در سرتاسر کشور گسترش یافت، این الگوی قدرت را به چالش کشیده است. این حرکت انقلابی، خواستار جدایی دین از دولت شده و به ظهور تعریفی نو و فراگیر از هویت ایرانی منجر شده است.

شورشیان مدارس در ایران

Ftj14 Paivandi 23 ژوئن 2026

مقاله حاضر تلاش می کند با تکیه بر تجربه زیسته و دیدگاه دختران جوان در نظام آموزشی به بررسی این تناقض مهم میان گفتمان جنسیت‌زده آموزش و موفقیت دختران در درون این نهاد بپردازد. نتایج این کار میدانی نشان می‌دهد که دختران با وجود تلاش برای دسترسی به سطوح بالاتر آموزش از درون به مقاومت در برابر گفتمان ایدئولوژیک آن دست می‌زنند.

واکنش‌ها در ترکیه به جنبش «زن، زندگی، آزادی» ایران

Ftj14 Badamchi 23 ژوئن 2026

در ترکیه، جنبش «زن، زندگی، آزادی» ایران را رسانه‌های نزدیک به حزب حاکم عدالت و توسعه، وابسته به احزاب مخالف ویا کنشگران مدنی مستقل هریک به نحوی متفاوت پوشش داده‌اند. برخی تحلیلگران نزدیک دولت از کار افتادن پلاتفرم‌های قانونی تغییر از طریق انتخابات آزاد را نیروی محرکه‌ی اعتراضات مهسا دانسته‌اند.نهایت آنکه در نظر کنشگران جنبش فمینیسم ترکیه، مبارزه‌ي جسورانه‌ی زنان ایرانی علیه حجاب اجباری و در برابر نیروهای بسیج و پلیس در خیابان‌ها در اعتراضات مهسا، تصویری کلیشه‌ای را که احیانا در میان قشر سکولارتر ترکیه از زنان ایرانی به عنوان «بی‌صدا و قربانی» وجود داشت، تا حد زیادی عوض کرد.

جمهوری کردستان، گامی در برساخت ملت کرد

Ftj14 Shirazi 23 ژوئن 2026

موضوع مقاله کنکاش در جنبش کردایِتانه و ملت سازانه ای است که در سال‌های ۱۳۲۴ تا ۱۳۲۵ با بهره‌برداری از حمایت ارتش اشغالگر شوروی به تأسیس«جمهوری کردستان» در منطقه مُکریان انجامید و با خروج آن ارتش از ایران توسط حکومت مرکزیِ ادامه دهنده سیاست یکسان سازانه قومی رضا شاه سرکوب شد.