بیگانهانگاری بهائیان در سرزمین خویش: روند بهائیستیزی در ایران از سال ۱۳۵۷ شمسی تا کنون
آیین بهائی زادهی ایران و دارای چندین میلیون پیرو در سراسر جهان است. بهائیان بزرگترین اقلیت دینی ایران هستند. با این وجود، از زمان پیدایش تا کنون، پیروان این آیین را در ایران آزرده اند و زیر فشار گذاشتهاند. این نوشتار میکوشد با نگاهی به تاریخ و روشهای بهائی آزاری، دلایل چنین رویکردی را واکاود. مبنای این نوشتار اسناد تاریخی، نظریههای چندی از اندیشمندان، اخبار روز و مصاحبه با کسانی است که این سرکوبها را تجربه کردهاند.
دگردیسی نسلی در صاحب منصبان سیاسی ایران
این مقاله به مطالعه برخی ویژگیهای مهم صاحب منصبان سیاسی در جمهوری اسلامی میپردازد که بیش از چهار دهه بر اریکه قدرت تکیه زدهاند. با نگاهی ریزبین به آینده، مقاله چشماندازی از فرایند تحول مسندنشینان را به دست میدهد و از تغییراتی که انتظار میرود طی پنج تا ده سال آینده رخ دهد سخن میگوید
نقد سوژه نرمال; ورود به تحلیل گفتمان جنبش «زن، زندگی، آزادی»
موضوع این یادداشت رهبری است، اما نه در تجسم آن در وجود جمع یا فردی معین. با تحلیل گفتمانِ جنبش جاری در ایران، توجه یادداشت متمرکز میشود بر سوژهی نرمال، سوژهای که نرمالیسم آن چشم پوشاننده بر نابهنجاری ساختاری جامعهی ایران است.
عاملیت زنان ایرانی در جنبش زن زندگی آزادی و پیامدهای آن
این پژوهش به بررسی عاملیت زنان ایرانی در جنبش زن زندگی آزادی و پیامدهای آن میپردازد. این پژوهش با روش کیفی و مصاحبه نیمه ساختاریافته از نوع اکتشافی است. در این پژوهش با ۱۹ نفر از زنان ایرانی مصاحبه شده است شامل ۱۶ نفر داخل و سه نفر خارج از ایران. این مصاحبهها به منظور دریافتن اشکال مختلف عاملیت زنان ایرانی در این جنبش صورت پذیرفته است.
جنبشهای اعتراضی ناتمام و چالش شکل دادن به انگاره سیاسی جمعی جدید در ایران
سالهای پس از جنبش سبز در ایران دوران شکلگیری نسل جدیدی از جنبشهای اعتراضی است که دیگر خواهان اصلاح حکومت نیستند و دگرگونی کامل نظام سیاسی را نشانه میروند. جنبش زن، زندگی، آزادی که در جامعه سرخورده بدون افق تغییر شکل گرفت بسیار خودویژه و اصیل بود. با وجود سرکوب خونین حکومتی، جنبش اعتراضی که از شهریور ۱۴۰۱ با مرگ مهسا امینی آغاز شد بحران سیاسی بیسابقهای را در پی آورد. هدف مقاله بازخوانی انتقادی جنبشهای اعتراضی ناتمامی است که با وجود گستردگی نمیتوانند تودههای بزرگ را گرد یک انگاره جمعی به خیابان بکشانند و تغییرات سیاسی معنادار بوجود آوردند.
فراخوان مقاله – «زن، زندگی، آزادی» – ژورنال شماره ۱۳ آزادی اندیشه
بخشی از فراخوان شورای دبیران ژورنال:
اکنون ما با موقعیت ویژهای در ایران مواجه هستیم؛ و این همانا موقعیتی است که ضرورت تلاش در جهت هدفهای انجمن را مؤکد میسازد. ما شما را فرامیخوانیم برای ژورنال آزادی اندیشه بنویسید. شمارهای که در تدارک انتشار آن هستیم، شماره ۱۳، تماما به مسائل جنبش «زن، زندگی، آزادی» اختصاص دارد.
متن کامل فراخوان را در وبسایت ژورنال بخوانید و آن را با دیگران به اشتراک بگذارید
مهلت ثبت مقاله تا ۲۸فوریه۲۰۲۳
گاهشماری خورشیدی و تکوین هویت ایرانی
پس از پرداختن به مختصری در سابقه تاریخی تقویم خورشیدی، این پژوهش میکوشد به دو پرسش بهم پیوسته پاسخ گوید: نخست آن که شرایطی که منجر به رسمیت یافتن این تقویم خورشیدی در ابتدای قرن بیستم شد چیست؟ و دوم آن که علیرغم همه چالشها و ستیزهها در دهههای اخیر آیا میتوان گاهشماری خورشیدی را نشانه بارزی دانست از آنچه که هویت ملی ایران شناخته میشود؟
استقلال دانشگاه، آزادی آکادمیک و حکومت: روایت یک قرن تنش و بیاعتمادی
با وجود رشد چشمگیر کمی، آموزش عالی در دستیابی به استقلال و تامین آزادی آکادمیک ناکام مانده است. این نوشته بر آن است به چند و چون و چرایی این شکست تاریخی و و نقش حکومتها در نقض استقلال و آزادی آکادمیک دانشگاه بپردازد
یک قرن و دو خیزش به سوی جنبش آزادی زنان (ژورنال آزادی اندیشه)
پدیده دختران خیابان انقلاب وچهارشنبههای سفید در اواخر دهه نود وجنبش من هم، درآخرین سال قرن درایران، نشان از مرحله جدیدی در جنبش زنان بود. مقاله حاضر به تواترو تقاطع این دوجنبش در بزنگاههای تاریخ جنبش زنان پرداخته و با اشارات علت و معلولی نشان میدهد که جنبش حقوقی زنان درقرن جدید شاهد چرخش گفتمانی و میدانی به سوی جنبش آزادی است.
بررسی تز نفرین نفت از دیدگاه اقتصاد سیاسی در برنامههای توسعه دوره پهلوی و برنامه اول توسعه در دوره جمهوری اسلامی
نظریه نفرین نفت بر این نکته تاکید دارد خساراتی که نفت بر ملتهای دارندهی آنها تحمیل کرده بیش از سود و منفعتشان بوده است. در این مقاله تلاش شده که به این نظریه در قالب بررسی سه موضوع: روند برنامهریزی و سازمان برنامه، رویدادهای سیاسی دورانهای مورد نظر، تئوریهای نفرین نفت و تاریخچه درآمدهای نفتی پاسخ دهد.
روشنفکران واسط، جامعه مدنی و جنبشهای دموکراسیخواهی، زنان و کارگری در ۲۰ سال اخیر ایران
این مقاله تلاشی در جهت بررسی نقش نهادهای جامعهی مدنی نظیر سازمانهای مدنی، صنفی و اتحادیهها در شکلگیری جنبشهای اجتماعی در ۲۰ سال اخیر ایران است. تلاش شده است تا با ارتباط دو مفهوم روشنفکر واسط و جامعهی مدنی، به فهم بهتر نقش جامعهی مدنی و نهادهای آن مانند اتحادیهها، صنفها و سازمانهای غیردولتی در جنبشهای اجتماعی ایران پرداخته شود.
روحانیت و چرخش قرن: از روحانیت بر قدرت تا روحانیت در قدرت
موضوع این نوشته بررسی تحولات نهاد روحانیت در قرن 14 شمسی است.در این نوشته از آنجا که پرداختن به همه گرایشها ناممکن بود به ارائه نظریات دو مجتهد بیرون از حکومت، مهدی حائری یزدی و سید کمال حیدری، بسنده کردهایم که با قرائت خاص خود مدافع دخالت مردم در حکومت و وکالت آنان در عصر غیبت هستند.
ایران و جنبش عدم خشونت در آستانه قرن حاضر
یکی از تحولات مقارن با چرخش قرن در ایران که گفتمان انقلابی و فرهنگ سیاسی جامعه را تحت تاثیر قرار داده، گذار از شیوههای قهرآمیز به شیوههای مسالمتآمیز است که نشانههای آن به وضوح در تفکر و رفتار نسلهای پس از انقلاب دیده میشود. این گرایش به خشونتپرهیزی حاکی از رئالیسم سیاسی نوینی است که نگاه آن به تغییر، بر خلاف عصر انقلاب اسلامی، نه هویتگرا و نه ایدئولوژیک، بل مطالبه محور است. قرینه تاریخی این گفتمان ایده عدالتخانه است که در انقلاب مشروطیت تجسم یافت، ایدهای که برای گروههای مختلف مردم متناسب با جایگاه و ذهنیتشان مفهومی متفاوت و در عین حال انسجام بخش داشت. ایران در آستانه قرن حاضر آبستن چنین تحولی است. اما اینکه چگونه این تحول با تکیه بر اصل عدم خشونت تحقق مییابد موضوعی است که با الهام از نظرات ماهاندس گاندی و جودیت باتلر، فیلسوف آمریکایی، مورد بحث قرار میگیرد. در این راستا از دو منظر استراتژیک و فلسفی به جنبش عدم خشونت نظر میافکنیم که هم تغییرات سیاسی و هم انتگراسیون گروههای به حاشیه رانده شده و تحت تبعیض را در مقوله ملت موجب میشوند. چنین رویکردی جنبشی را نوید میدهد که در ماهیت سکولار و در عمل رادیکال است.
«نگاه به شرق» جمهوری اسلامی در بستر شکلگیری نظم نوین جهانی
هدف این مقاله مطالعه سیاست «نگاه به شرق» جمهوری اسلامی در بستر شکلگیری نظم نوین جهانی حول دو محور لیبرال دموکراسی و دیکتاتوری درجهان، تلاش برای بازیابی موقعیت اَبَرقدرتی روسیه، و طرح پروژه اقتصادی «جاده ابریشم نوین» چین است.
جهش سکولار در بین ایرانیان: یافتههایی از نظرسنجی تطبیقی و دراز مدت در ایران و خاورمیانه
تا چه حد ایرانیان اصل بنیادی رژیم اسلامی را نفی و از سیاست سکولار پیروی میکنند؟ این مقاله تخمین میزند که در آستانه شروع جنبش انقلابی کنونی، ۷۰ درصد از مردم خواهان جدایی دین از سیاست و ۳۰ درصد مخالف آن، ولی فقط ۹ درصد مدافع جدی نظام بودهاند. این ارقام مبتنی بر تجزیه و تحلیل جامعی است از سه نظرسنجی در سطح کشور در سالهای (۲۰۰۰) ۱۳۷۸، (۲۰۰۵) ۱۳۸۳، و (۲۰۲۰) ۱۳۸۹ در ایران و بیش از بیست نظر سنجی تطبیقی و دراز مدت در خاورمیانه در دو دهه اخیر.
رانه سیاست جوانسازی جمعیت ایران چیست؟
در بهار و تابستان ۲۰۲۲، در بحبوحه بحرانهای کمرشکن و تحریمها، جمهوری اسلامی «طرح جوانی جمعیت» را با «دو فوریت» از طریق مجلس و شورای نگهبان دنبال کرد و علیرغم مکانیسمهای بحثبرانگیزش و مخالفتهای گسترده مردم، آن را برای اجرای سریع آماده کرد. این مقاله استدلال میکند که جمهوری اسلامی کمتر نگران خاکستری شدن جمعیت ایران در آینده است و بیشتر نگران بازسازی پایگاه سیاسی در حال فرسایش خود است.
میزگرد شورای دبیران ژورنال آزادی اندیشه
میزگرد شورای دبیران ژورنال آزادی اندیشه، انجمن آزادی اندیشه، با حضور علی بنوعزیزی، نیره توحیدی، سعید پیوندی، روجا فضائلی و محمدرضا نیکفر، کنفرانس ایران و گردش قرن، لاهه، هلند، ۲۷ اوت ۲۰۲۲، روز فارسی
سند راهنمای انتشارات علمی-پژوهشی ایران آکادمیا
سند راهنمای نگارش و رسم الخط فارسی برای نویسندگان – انتشارات علمیپژوهشی ایران آکادمیا
ژورنال آزادی اندیشه – شماره ۹
ژورنال آزادی اندیشه – شماره ۸
ژورنال آزادی اندیشه – شماره ۷
ژورنال آزادی اندیشه – شماره ۶
ژورنال آزادی اندیشه – شماره ۵
ژورنال آزادی اندیشه – شماره ۴
ژورنال آزادی اندیشه – شماره ۳
ژورنال آزادی اندیشه – شماره ۲
ژورنال آزادی اندیشه – شماره ۱
