همه چیز در حال تبدیل شدن به بانک است
اقتصاد ایالات متحده در حال تبدیل شدن به بانک غولپیکری است که ظرفیت تولیدی را فلج و حاشیهی سود را صرفاً بر وامدهی متمرکز میکند. لوک گلدستین در این مقاله نشان میدهد که چگونه تقریباً هر شرکت بزرگ آمریکایی—از استارباکس که میلیاردها دلار سپردهی مشتریان را مدیریت میکند تا شرکتهای هواپیمایی که سود اصلیشان از فروش امتیازات کارت اعتباری است—آرزو دارند به بانکهای بدون نظارت و بهینهسازیشده برای سود هنگفت تبدیل شوند. این پدیده که تحت عنوان «امور مالی تعبیهشده» یا «بانکیشدن» شناخته میشود، مرز میان تجارت و امور مالی را محو کرده و با ترویج وامهای تهاجمی (مانند «الان بخر، بعداً پرداخت کن») و دریافت کارمزدهای پنهان، مصرفکنندگان را در معرض ریسکهای مالی بیسابقه و تکرار بحرانهای وامهای کمبهره قرار میدهد.
بازخوانی نوشتههای متأخر مارکس درباره روسیه
این مقاله توسط کوین بی. اندرسون به بازخوانی عمیق و انتقادی نوشتههای متأخر و کمتر شناختهشده کارل مارکس درباره روسیه میپردازد. این نوشتهها مسیری بدیل برای رسیدن روسیه به کمونیسم، متکی بر کمونهای روستایی (obshchina)، ترسیم میکردند که با الگوی سرمایهداریِ صنعتیِ اروپا تفاوت داشت. این دیدگاه، که در مقدمه ۱۸۸۲ مانیفست کمونیست به اوج خود رسید، هنوز هم برای جنبشهای ضدسرمایهداری امروز که به دنبال مسیرهای «خودمختار» برای تحول اجتماعی هستند، از اهمیت حیاتی برخوردار است. این بازخوانی، یک خسارت بزرگ در چهارچوب مارکسیسم سنتی را برای مبارزان ضدسرمایهداری امروز جبران میکند.
برخی از درونمایههای بنیامینی – فلسفهٔ تاریخ یک دگراندیش
این مقاله به بررسی انتقادی مفهوم زمان و تاریخ از منظر والتر بنیامین میپردازد. در این تحلیل، اندیشه بنیامینی در برابر روایت خطی و پیشرونده از تاریخ قرار میگیرد که توسط ماتریالیسم تاریخی سنتی ارائه شده است. این نوشتار نشان میدهد که چگونه بنیامین با مطرح کردن مفاهیم کلیدی چون «زمان حال» (Jetztzeit) و «فرشته تاریخ»، بر اهمیت لحظه انقلابی و توانایی آن در نجات و بازخوانی گذشته تاکید میکند. این پژوهش، اندیشه بنیامین را به عنوان تلاشی برای رهایی تاریخ از قید روایتهای مسلط و بازگرداندن آن به پویایی و امکانات رهاییبخش مورد واکاوی قرار میدهد.
برزخ: تمرینی در عرفان ماتریالیستی
برزخ، ابر و باقیمانده: کاوشی در عرفان ماتریالیستی اسلاوی ژیژک
این مقاله به بررسی کتاب آخر جوآن کوپژک میپردازد به نام «ابر: میان تهران و پاریس: کیارستمی، کربن، لکان» (۲۰۲۵)، کتابی که کاپجک در آن تحلیلِ موشکافانهای ارائه میدهد از گنوسیسمِ صوفیانهٔ دورانِ آغازینِ اسلام تا شکوفاییِ آن در سدهٔ سیزدهم و سپس کشفِ دوبارهاش در سدهٔ بیستم توسط هانری کربن.
سیاست اطاعت و شیءوارگی: آیا میتوان وجه مشترکی میان نظریه لوکاچ و دولابوئتی (واضع نظریه نافرمانی مدنی) یافت؟
شیءوارگی[۱]، مفهومی مرکزی در نظریه انتقادی مکتب فرانکفورت است. متفکران نسلهای مختلف این مکتب، همچون هابرماس و اکسل هونت، تفاسیر متفاوتی از شیءوارگی را برای نقد مفاهیم مختلف سلطه و بحرانها از دیدگاههای مختلف رهاییبخش، بسط دادهاند. (O’Kane، 2021). مفهوم شیءوارگی که از آراء مارکس تحت مفهوم «از خود بیگانگی» نشات گرفته است، در کار […]
رویکردهای چندسویه و جهانی: فمینیسمهای جهانی و حقوق بینالملل در قرن بیست و یک
نویسنده: کریما بنون، مترجم: فاطمه حسینزاده
کریما بنون در این جستار به نقد برخی رویههای محدود کننده فمنیستی در حوزه حقوق بینالملل در قرن حاضر پرداخته و با ارایه راهکارهایی بر بازسازی تعهد تزلزلناپذیر به جهانی بودن حقوق بشر زنان تاکید میکند.
پروژه «در ایران چه میگذرد؟» – محمدرضا نیکفر
هفدهمین مقاله با عنوان «مضمون یک تحول بنیادی» منتشر شد.
مجموعه مقالههای پروژه اندیشه سیاسی، با عنوان «در ایران چه میگذرد؟» از محمدرضا نیکفر. این جُستارها برای نخستین بار در وبسایت رادیوزمانه منتشر و با هدف دسترسی بهتر در این مجموعه گردآوری شدهاند. این پرونده، همزمان یا با فاصله اندکی با انتشار جُستارهای تازه در زمانه مدیا، در اینجا به روز میشوند.
بحران انگیزه و بحران مشروعیت را در ایران امروز چگونه میبینید؟
مبنا، قلمرو، گستره و نحوه مداخله دولت در شئون اجتماعی و اقتصادی از بنیادیترین مسائل حقوق عمومی است. سه نظریه کلاسیکها، دولتهای رفاهی و نئوکلاسیک در حقوق عمومی اقتصادی در همین راستا شکل گرفته اند. در تحلیل رویکرد انتقادی هابرماس و با توجه به رابطه مشروعیت و مداخله، دولت مدرن لیبرال در وضعیت متناقضنما قرار دارد؛ جمهوری اسلامی ایران به مثابه یکی از آخرین نظامهای سیاسی- ایدئولوژیک بازمانده از قرن بیستم برغم تفاوت با فضای جدید حاکم بر عرصه ملی و بینالمللی به حیات خود ادامه میدهد. بیشک ادامه این روند مستلزم انطباق نظام با الزامات جدید جامعه جهانی از جمله پارادایم توسعه سیاسی است. با توجه به این موضوع، سوال اصلی که مطرح میگردد این است که دلایل بروز بحران مشروعیت و بحران کارآمدی در نظام سیاسی جمهوری اسلامی ایران کدامند؟ و راهکار خروج از این بحرانها چیست؟
نگرش فرا-رشته ای و رهایی بخشی اندیشه
در این نوشتار توضیح داده شده است که برای درک و تحلیل صحیح موضوعات سیاسی و اجتماعی معاصر میبایست نه تنها از رویکردهای رشتهای فراتر رفت، از همه مهمتر باید ظرفیت محدود رهیافتهای بین رشتهای را در نظر گرفته، به سوی رویکرد فرا-رشتهای کشیده شد. این رویکرد دارای ظرفیتی است که میتواند موجبات پویایی و رهایی اندیشه را فراهم آورد.
حکایت دختران قوچان: تاریخنگاریِ جنسیتی
کتاب حکایت دختران قوچان مسیر نگاه به تاریخنگاری رسمی را با رویکردی جنسیتی تغییرمیدهد و«حرکت ماشین تاریخ نگاری» را در مسیری درست تداوم میبخشد.
شرایط گذار از استبداد به دموکراسی
شرایط دوران گذار از یک نظام سیاسی استبدادی تمامیت خواه برای رسیدن به نظامی مردمی و دمکراتیک چگونه شکل گرفته و تعریف می شود؟ از آنجاییکه تحقق یک چنین تغییرات بنیادینی شرط اجتناب ناپذیر تامین حقوق ذاتی و آزادی های اساسی مردم، و نیز لازمه ضروری حیات مسالمت آمیز بین المللی می باشد، چه قواعد و مقررات حقوق بین المللی می توانند بر آن شرایط گذار ناظر باشد؟ آیا اساسا حقوق بین المللی قواعد خاصی را برای شرایط گذار توضیح می دهد؟
موضوع سقط جنین در حقوق بشر
آیا حقوق بشر بین المللی حق زنان و دختران را برای سقط جنین به رسمیت می شناسد؟ اگر پاسخ مثبت است کدامین نحله حقوق بشری و با چه ضمانت اجرایی از حقوق زنان محافظت به عمل می آورد؟ آیا این ضمانت امری تئوریک حقوقی است یا اینکه در عمل هم قابلیت اجرایی دارد؟ چه عواملی و بنا بر چه دلایلی به حقوق زنان برای سقط جنین مخالفت می کنند؟ چرا مخالفت با اینگونه حقوق برای زنان و دختران در امریکا بیشتر از دیگر کشورها صدای بلندتری دارد؟