جنبش مهسا: اولین جنبش فمینیستی در ایران؟

عکس مقاله جنبش مهسا

در این مقاله بر آنیم تا نشان دهیم که با تعریفی ویژه از حرکت‌های اجتماعی حرکت مهسا اولین جنبش فمینیستی در ایران است، پدیده‌ای با گستره‌گی قابل‌توجهی که در آن مطالبات گروهی و اجتماعی و سیاسی در هم تنیده‌اند. این حرکت اجتماعی پایه سیاسی و انسان‌شناختی جمهوری اسلامی را زیر سوال می برد. جنبش مهسا بر اساس یک سوبژکتیویته جدید استوار است، در آن شادی زندگی زنان جوان و ابراز وجود آن‌ها دست به دست هم می‌دهند و با همیاری مردان جوان نظام سیاسی را نامشروع قلمداد می‌کنند. در این حرکت رد حجاب اجباری نشانه رابطه جدید با بدن و تبیین فردیت جدید زنان است. این جنبش مبتنی بر رد پیمان مردسالار بین اقشار سنتی، بنیادگرایان مذهبی و دولت خدا سالاراست.

اعتراضات اجتماعی ۲۰۲۳-۲۰۲۲ و مشروعیت‌زدایی از جمهوری اسلامی

تابلوی نه به جمهوری دیکتاتوری اسلامی و هشتگ مهسا امینی در دست یک زن با حجاب در خیابانی در ایران

جنبشی که ایران را از سپتامبر ۲۰۲۲ تا مارس ۲۰۲۳ تکان داد، نوآوری‌های بزرگ انسان‌شناسی و جامعه‌شناختی را همراه آورد. این جنبش همچنین برای اولین بار شرایط را برای قومیتی فراگیر ایجاد کرد که با رعایت تنوع قومی و مذهبی، وحدت ایران را اعلام کرد. این حرکت، دولت خداسالار را که سرکوبگر و توتالیتر شده، هدف قرار داد. نهضت بدون سازماندهی و رهبری نتوانست حکومت اسلامی را سرنگون کند، اما بحران و عدم مشروعیت آن را آشکار کرد.

درس‌هایی از «زن، زندگی، آزادی» – شماره ۴

Wlf Thumbnail 24 ژوئن 2026

چهارمین میزگرد «جنبش‌های اجتماعی» با عنوان «درس‌هایی از زن، زندگی، آزادی» با حضور رامین جهانبگلو، فرهاد خسرو خاور و سعید پیوندی خواهد بود عنوان «جنبش اعتراضی و موضوع خشونت» برگزار می‌شود.

یکشنبه ۱۸ دسامبر برابر با ۲۷ آذر ۱۴۰۱ ساعت ۱۹:۰۰ به وقت اروپای مرکزی ساعت ۲۱:۳۰ به وقت ایران، بر روی فیس‌بوک، یوتیوب، توییتر، و لینکداین ایران آکادمیا.

پس از برگزاری،
فایل صوتی سبک‌شده را در کانال تلگرام بشنوید و یا نسخه تصویری را با کلیک بر عنوان همین پُست مشاهده کنید.

درس‌هایی از «زن، زندگی، آزادی» – شماره ۳

Wlf Thumbnail 24 ژوئن 2026

سومین میزگرد «جنبش‌های اجتماعی» با عنوان «درس‌هایی از زن، زندگی، آزادی» با حضور فرهاد خسروخاور و سعید پیوندی.

موضوع این میزگرد: خشونت دولتی (بررسی خشونت در نظام‌های بسته و پلیسی در مقایسه با نظام‌های دمکراتیک)

در تاریخ شنبه ۳ دسامبر برابر با ۱۲ آذر ۱۴۰۱ ساعت ۱۹:۰۰ به وقت اروپای مرکزی ساعت ۲۱:۳۰ به وقت ایران، بر روی فیس‌بوک، یوتیوب، توییتر، و لینکداین ایران آکادمیا برگزار شد.

فایل صوتی سبک‌شده را در کانال تلگرام بشنوید و یا نسخه تصویری را با کلیک بر عنوان همین پُست مشاهده کنید.

درس‌هایی از «زن، زندگی، آزادی» – شماره ۲

Wlf Thumbnail 24 ژوئن 2026

دومین میزگرد «جنبش‌های اجتماعی» با عنوان «درس‌هایی از زن، زندگی، آزادی» با حضور نیره توحیدی، فرهاد خسروخاور و سعید پیوندی.
در تاریخ شنبه ۱۹ نوامبر برابر با ۲۸ آبان ۱۴۰۱ ساعت ۱۹:۰۰ به وقت اروپای مرکزی ساعت ۲۱:۳۰ به وقت ایران، بر روی فیس‌بوک، یوتیوب، توییتر، و لینکداین ایران آکادمیا برگزار شد.
فایل صوتی سبک‌شده را در کانال تلگرام بشنوید و یا نسخه تصویری را با کلیک بر عنوان همین پُست مشاهده کنید.

درس‌هایی از «زن، زندگی، آزادی» – شماره ۱

Wlf Thumbnail 24 ژوئن 2026

درس‌هایی از «زن، زندگی، آزادی»، زنده، از شبکه‌های اجتماعی ایران آکادمیا

همزمان با اعتراضات سراسری در ایران، در دوره جنبش‌های اجتماعی در دانشگاه ایران آکادمیا مباحثی مطرح می‌شوند که شایسته‌است در دسترس عمومی قرار بگیرند. ازینرو بر آن شده‌ایم که با مجموعه گفتارهایی با عنوان «درس‌هایی از زن، زندگی، آزادی» این مباحث را در دسترس مخاطبان علاقه‌مند قرار دهیم. در این مباحث می‌خواهیم بدانیم که جنبش به ما چه می‌آموزد و چه رابطه‌ای میان نظریه‌های جنبش‌های اجتماعی، با آنچه در این جنبش می‌گذرد وجود دارد.

پنل جنبش‌های اجتماعی [فارسی]

Social Movement Panel Persian 24 ژوئن 2026

پنل جنبش‌های اجتماعی با حضور سعید پیوندی، فرهاد خسروخاور، و محسن متقی، کنفرانس ایران و گردش قرن، لاهه، هلند، ۲۷ اوت ۲۰۲۲ – روز فارسی

روشنفکران و جنبش‌های اجتماعی در ایران قرن چهاردهم: روایت یک قرن فراز و فرود

Intellectual 24 ژوئن 2026

مقاله‌ای از فرهاد خسروخاور و سعید پیوندی، منتشر شده در یازدهمین شماره ژورنال آزادی اندیشه. بهار ۱۴۰۱. هدف این مقاله مطالعه نقش روشنفکران در اصلی‌ترین جنبش‌های اجتماعی و اعتراضی مردم در قرن چهاردهم خورشیدی است.