رفراندوم فروردین ۱۳۵۸ در آینه انقلاب بهمن
نویسنده: مهرداد وهابی
انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی محصول رفراندوم فروردین ماه ۱۳۵۸ است….خمینی و دیگر مراجع روحانی که با وی همصدا شدند واقف بودند که “مقتضیات” یا “مصلحت”های سیاسی داخلی و خارجی ایجاب میکرد که با زبان “جمهوری”، “رفراندوم”، و حتی “انقلاب” سخن گویند.
شرکتکنندگان انقلاب ضدسلطنتی یا ۵۷ایها را نمیتوان و نباید مسئول انقلاب اسلامی و نظام جمهوری اسلامی دانست بهویژه آن که انقلاب اسلامی، حاکمیت مردم و آزادی را به نام ولایت فقیه و اسلام ذبح کرد و به مهمترین سد پیشرفت انقلاب ضدسلطنتی به سوی استقرار جمهوری، لائیتیسه و دمکراسی تبدیل شد.
سوزان کریمی
سوزان کریمی نویسنده و کنشگر فمینیست که در حال حاضر در رشته مطالعات تطبیقی جنسیت در دانشگاه اروپای مرکزی مشغول به تحصیل در مقطع دکتری است. حوزههای پژوهشی او شامل سیاستهای جنسی، فمینیسم آنتی-فاشیسم، و مطالعات ادبی و فرهنگی فمینیستی، با تمرکز ویژه بر ایران معاصر است
حضور ایران آکادمیا در پنل دیاسپورای ایرانی، در کنفرانس انجمن آموزش تطبیقی و بینالمللی CIES
کنفرانس CIES (انجمن آموزش تطبیقی و بینالمللی: پیشگامان پژوهش، عمل و پیشبرد آموزش تطبیقی و بینالمللی) یکی از مهمترین مجامع بینالمللی در حوزه آموزش تطبیقی و بینالمللی است؛ فضایی که در آن پژوهشگران، دانشگاهیان و کنشگران آموزشی از سراسر جهان، تجربهها، ایدهها و الگوهای نو در پیوند با آموزش، عدالت، صلح، نابرابری و تحولات جهانی را به بحث میگذارند. حضور ایران آکادمیا در چنین بستری، فرصتی مهم برای طرح تجربه آموزش مستقل و فرامرزی ایرانیان در برابر سرکوب و محدودسازی آزادی علمی بهشمار میآید. متن گزارش را بخوانید …
بهیاد آوردن آینده؛ در باب زمان، تخیل و اخلاق
بهیاد آوردن آینده؛ در باب زمان، تخیل و اخلاق
نویسنده: نینا وباب
در نوشتار پیشرو با بهرهگیری از رویکردِ ساختگشایی (deconstruction)، نشان میدهم که منازعاتِ به ظاهر سیاسیِ امروزین که سه تخیلِ متفاوت از زمان ارائه میدهند ـ چرخه بازگشت، لحظه نهایی و دگرگونی تدریجی ـ در افقی گستردهتر شباهتهای قابل توجهی با ساختارهای زمانیِ متون ایرانی دارند. در این ساختارها، گذشته بر اکنون تقدم مییابد، اکنون بر آینده پیشی میگیرد و نظم زمانی به مثابه نظمی نسبتا پایدار و قابل پیشبینی تصور میشود. هر سه روایت، با وجود تفاوتهای ظاهری، در نهایت همین آرایش زمانی را بازتولید میکنند و ناخواسته از ذخیرههای دیرینه تخیل زمانی بهره میگیرند. هدف نوشتار این است که از خلالِ خوانش ساختگشایانه نشان دهد که این نظمِ به ظاهر پایدار، همواره با تنشها و شکافهای درونی همراه است و میکوشد تا پیشفرضها، تناقضها و سلسلهمراتبهای تنیده در این ساختار زبانی-فکری را آشکار کند. شاید که از پسِ آن، لحظه تصمیمناپذیر (undecidability) پیشروی ما قرار گیرد؛ لحظهای که در آن بنیانهای به ظاهر بدیهیِ این تخیلهای زمانی متزلزل میشوند. تنها در چنین گسستی است که امکان تصمیم پدیدار میشود؛ تصمیمی که نه بر مبنای پیشفرضهای تثبیتشده پیشین، بلکه به مثابه امری گشوده رو به آینده سربرمیآورد.
نینا وباب
نینا وباب، پژوهشگر در دانشگاه آزاد آمستردام
شیب گرماهستهای و بازگشت بمب
شیب گرماهستهای و بازگشت بمب
نویسنده: لی فیلیپس
مترجم: امانوئل شکریان
نقش زنان در توانمندسازیِ جامعه
چهل و هفتمین برنامه فروم «زن، زندگی، آزادی» با موضوع «نقش زنان در توانمندسازی جامعه». در این نشست آنلاین، اعظم بهرامی، منصوره شجاعی، سوزان کریمی و افروز مغزی به بررسی چگونگی بازسازی و توانمندسازی جامعه در دل بحرانهای سیاسی و اجتماعی و نقش منحصربهفرد زنان در تغییر الگوهای نابرابر میپردازند. زمان: پنجشنبه ۲۰ فروردین ۱۴۰۵.
فرهنگ سیاسی در سایه ایدئولوژی ایرانی: تحلیلی انتقادی از گفتمانهای ذاتگرا (مطالعه موردی طباطبایی، کچویان و آرامش دوستدار)
نویسنده: معین کاظمی
این مقاله به نقد رویکردهای رایجی میپردازد که فرهنگ سیاسی ایران را به «خلقیات ملی» ذاتگرایانه فروکاسته و با ارائه پاسخهای فرا تاریخی، راه را بر تحلیل علمی و سیاستورزی دموکراتیک مسدود میکنند. در این نوشتار با تحلیل انتقادی سهگانه گفتمانهای فکری برجسته یعنی ایرانشهری (سید جواد طباطبایی)، بومیگرایی اسلامی (حسین کچویان)، و امتناع تفکر (آرامش دوستدار) نشان میدهد که چگونه این پروژهها، علیرغم تضاد ظاهری در محتوا (فخر، احیا، و شماتت)، در کارکرد ایدئولوژیک خود برای طرد کثرتگرایی مشترکاند.
لی فیلیپس
لی فیلیپس لی فیلیپس (Leigh Phillips)، نویسنده حوزهی علم و روزنامهنگار امور اتحادیه اروپا است. او همچنین یکی از نویسندگان کتاب مشهور «جمهوری خلقی والمارت» (The People’s Republic of Walmart) است. لی فیلیپس (Leigh Phillips)، نویسنده حوزهی علم و روزنامهنگار امور اتحادیه اروپا است. او همچنین یکی از نویسندگان کتاب مشهور «جمهوری خلقی والمارت» (The […]
معین کاظمی
معین کاظمی دانش آموخته علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی، دانشجوی علوم انسانی و اجتماعی ایران آکادمیا و پژوهشگر شبکههای اجتماعی در ایران است.
تفاهمنامه کنسرسیوم «آکادمیا-جمهور» برای بازگرداندن عاملیت شهروندی و بازسازی ظرفیت دموکراتیک ایرانیان
ایران آکادمیا و تیسیاف (TCF) با راهاندازی کنسرسیوم «جمهور-آکادمیا» گامی مشترک برای ایجاد یک بستر امن، غیرمتمرکز، غیرحزبی و شهروند-محور برداشتهاند؛ بستری که هدف آن بازگرداندن عاملیت به شهروندان، تقویت سازمانیابی دموکراتیک، تسهیل گفتگو و ائتلاف، و فراهم کردن زیرساختی پایدار برای مشارکت عمومی، سیاستورزی مسئولانه، و گذار دموکراتیک در دشوارترین شرایط است. جزئیات بیشتر را در پُست بخوانید.
دینسالاری مدرن: سماجت انقلاب ضدروشنگری ایران
دینسالاری مدرن: سماجت انقلاب ضدروشنگری ایران
نویسنده: منصور فرهنگ، جان لیمبرت
این کتاب که با هدف مطالعه از سوی دانشجویان، پژوهشگران و خوانندگان آگاه نگاشته شده، به کندوکاو در پرسش های اساسی میپردازد: چگونه انقلابیون توانستند سلطنتی به ظاهر باثبات را به سرعت سرنگون کنند؟ چگونه تندروهای مذهبی قادر بودند که انقلاب را به انحصار خود درآورند و به بقای خود ادامه دهد؟ نویسندگان دیدگاههای تازهای ارائه دادهاند که حاصل مشارکت بلاواسطهی آنان در رویدادهای انقلاب بوده است.
منصور فرهنگ
منصور فرهنگ استاد برجستهی بازنشستهی علوم سیاسی در کالج بنینگتون ایالت ورمانت است. او پیشتر صاحب کرسی کاترین آزگود فاستر برای «تدریس ممتاز» در همین دانشگاه بوده است. او در ژانویهی ۱۹۸۰، در پی بحران گروگانگیری در سفارت آمریکا در ایران، به سمت سفیر ایران در سازمان ملل منصوب شد تا در میانجیگری برای آزادسازی گروگانها به دولت نوپای انقلابی یاری رسانَد. چهار ماه بعد، وقتی مشخص شد آیتالله خمینی قصد ندارد گروگانها را پیش از انتخابات ریاست جمهوری آمریکا در نوامبر ۱۹۸۰ آزاد کند، استعفا کرد.
جان لیمبرت
جان لیمبرت جان لیمبرت در دوران ۳۴ سالهی خدمت خود در وزارت خارجهی ایالات متحده، عمدتاً در خاورمیانه و کشورهای مسلمان آفریقا خدمت کرده است. وی ازجمله آخرین دیپلماتهای آمریکایی است که در سفارت آمریکا در تهران خدمت کرده و یکی از افرادی است که پس از انقلاب در سفارت آمریکا در تهران به گروگان […]
اقتصاد سیاسی غارت: مقدمه
اقتصاد سیاسی غارت – «اثری بسیار بدیع و بلندپروازانه. مفهوم “غارت و شکار” نزد مهرداد وهابی ذرهبین روشنگرانهای جهت مشاهدهی شکلهای گوناگونِ حاکمیت بهدست میدهد. ایدهی “اهلیسازی” بهمثابه شکلی “درازمدت” ازغارت یا شکارگری – شکلی که با بقای (و حتی شاید شکوفاییِ) هدف این شکارگری، چه گیاه، چه پستاندار و چه انسان خردمند، سازگار است – بهنظر من ایدهی بسیار پرثمریست برای اندیشیدن پیرامون غارت».
آرش سرکوهی
آرش سرکوهی، دانشه آخوخته فلسفه و مشاور حقوق بشر پارلمان آلمان
ناصر مهاجر
ناصر مهاجر نویسنده و پژوهشگر تاریخ معاصر ایران است که پس از مهاجرت به فرانسه در سال ۱۹۸۳، فعالیتهای گستردهای را در تحریریه نشریات سیاسی و فرهنگی همچون «آغازی نو» و «نقطه» آغاز کرد. او آثار متعددی را در حوزه خاطرات زندان، تبعید و تاریخ سیاسی ایران تألیف و ویرایش کرده که مجموعه دو جلدی «کتاب زندان» و «گریز ناگزیر» از جمله برجستهترین آنهاست. مهاجر همچنین در سالهای اخیر با همکاری پژوهشگران دیگر، به شکلی تخصصی بر تاریخ جنبشهای زنان ایران تمرکز داشته و آثار ارزشمندی چون «خیزش زنان ایران در اسفند ۵۷» را به چاپ رسانده است.
توانمندسازی جامعه برای جنبش صلح
یکشنبه ۲۴ اسفند ۱۴۰۴، ۱۵ مارس ٢٠٢۶، در پنلی با موضوع « توانمندسازی جامعه برای جنبش صلح» همراه با علیرضا بهتویی، سعید رهنما، آرش سرکوهی و محمدرضا نیکفر به گفتوگو میپردازیم.
اطلاعات بیشتر را در پُست مشاهده کنید.
آنلاین و زنده از طریق رسانههای اجتماعی ایران آکادمیا
چرا نه به جنگ؟
یکشنبه ۲۴ اسفند ۱۴۰۴، ۱۵ مارس ٢٠٢۶، در پنلی با موضوع « چرا نه به جنگ؟» همراه با پرستو فروهر، افروز مغزی، مهرداد درویشپور، ناصر مهاجر به گفتوگو میپردازیم.
اطلاعات بیشتر را در پُست مشاهده کنید.
آنلاین و زنده از طریق رسانههای اجتماعی ایران آکادمیا
بررسی عملکرد رسانهها در پوشش اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ در ایران
بررسی عملکرد رسانهها در پوشش اعتراضات دیماه 1404 در ایران
نویسنده: مزدک آذر
این مقاله (که در فرمتی مشابه با Working Paper نوشته شده است- ضمیمه ۸)، بخش ِ نخست ِ توضیح دربارهی پژوهش اخیر ما -در ماههای دسامبر، ژانویه و فوریه- دربارهی عملکرد رسانهها در پوشش ِ خبری خیزش انقلابی (اعتراضات) دیماه ۱۴۰۴ در ایران و پس از بررسی و تحلیل مجموعا بیش از ۹۰۰۰ محتوا است
تابآوری اجتماعی پس از فاجعه، در وضعیتی پیچیده و آیندهای پیشبینیناپذیر
پنجشنبه ۳۰ بهمن ۱۴۰۴، ۱۹ فوریه ٢٠٢۶، در برنامهای با موضوع «تابآوری اجتماعی پس از فاجعه، در وضعیتی پیچیده و آیندهای پیشبینیناپذیر» همراه با
آتنا دائمی و مجتبی نجفی
اطلاعات بیشتر را در پُست مشاهده کنید.
آنلاین و زنده از طریق رسانههای اجتماعی ایران آکادمیا
درسگفتارهای «گذار از استبداد به دموکراسی» -۲
دوره «گذار از استبداد به دموکراسی»، نخستین بار در بهار ۲۰۲۵ در دانشگاه ایران آکادمیا تدریس شده است و اکنون در دسترس عموم علاقهمندان قرار میگیرد.
جهتیابی فکری و اخلاقی در وضعیت دردناک و پیچیده امروزین
سهشنبه ۷ بهمن ۱۴۰۴، ۲۷ ژانویه ٢٠٢۶، در برنامهای با موضوع «جهتیابی فکری و اخلاقی در وضعیت دردناک و پیچیدهی امروزین» همراه با
پرستو فروهر، عبدالکریم لاهیجی و محمدرضا نیکفر
اطلاعات بیشتر را در پُست مشاهده کنید.
آنلاین و زنده از طریق رسانههای اجتماعی ایران آکادمیا
سرکوب خشونتبار معترضان، قطع فراگیر ارتباطات و نقض سیستماتیک حق دسترسی به اطلاعات، آموزش و امنیت جانی در ایران
ایران آکادمیا سرکوب خونین معترضان، قطع فراگیر ارتباطات، و تهدید به اعدام بازداشتشدگان بهشدت محکوم میکند. این اقدامات نقض آشکار بنیادیترین حقوق بشر از جمله حق حیات، حق دسترسی آزاد به اطلاعات و حق آموزش است و مستلزم واکنش فوری و مسئولانه جامعه جهانی است.
متن کامل را در لینک مطالعه کنید.
فضاهای گفتمانی در داخل و خارج از کشور و چالشهای رویاروی آن
برنامه «فضاهای گفتمانی در داخل و خارج از کشور و چالشهای رویاروی آن» به واکاوی تحولات گفتمانی جامعه ایران در داخل و میان ایرانیان خارج از کشور میپردازد و نقش این فضاها را در فهم و جهتدهی به دگرگونیهای عمیق اجتماعی بررسی میکند. در این نشست، با حضور نگین شیرآقایی و بهروز آفاق، چگونگی تسلط اقتدارگرایان و امتیازوران بر برخی فضاهای گفتمانی، نقش رسانهها و شبکههای اجتماعی در بازتولید یا به چالش کشیدن روایتها، و تأثیر این گفتمانها بر حافظه جمعی و کنش جامعه مدنی مورد بحث قرار میگیرد؛ گفتوگویی برای فهم چالشها، تهدیدها و فرصتهای پیشِ روی جامعه ایران در مسیر تقویت گفتمانهای دموکراتیک.
اقتصاد از منظر فراموششدگان: فمینیسم، توسعه و نقد پسااستعماری
این متن حاصل گفتگوی محمدرضا معینی با سعدیا محبوبالهی (مدرس اقتصاد سیاسی) در دانشگاه ایران آکادمیا است که به کالبدشکافی مفاهیم «اقتصاد فمینیستی» و رویکردهای «پسا-توسعه» میپردازد. محبوبالهی با بهرهگیری از نقد پسااستعماری، مفروضات اقتصاد جریان اصلی را به چالش کشیده و بر ضرورت مرئیسازی کار زنان در جنوب جهانی و بازگشت به ارزشهای بومی و زیستمحیطی تأکید میکند. این گفتگو با بررسی آرای اندیشمندانی چون واندانا شیوا و کارل پولانی، افقهای بدیلی همچون «خوب زیستن» (Buen Vivir) را فراتر از منطق سودآوری سرمایهدارانه پیش روی خواننده میگذارد.
سعدیا محبوبالهی
سعدیا محبوب مدرس فلسفه، سیاست و اقتصاد (PPE) در دانشکده هنر و علوم دانشگاه آقاخان است. تدریس و تحقیق او بر اقتصاد توسعه، نظریه استعمارزدایی و اقتصاد فمینیستی متمرکز است.
رخداد مشهد و پیامدهای آن: از آن چه میدانیم و چه میآموزیم؟
برنامه «رخداد مشهد و پیامدهای آن» به کالبدشکافی حوادث پیرامون مراسم بزرگداشت خسرو علیکردی، وکیل مدافع حقوق بشر، میپردازد. در این نشست با حضور مهرداد درویشپور و تقی رحمانی، پرسشهای کلیدی درباره همراستایی نیروهای اقتدارگرا در سرکوب آزادی بیان، قطببندیهای نوین در جامعه ایران و مسئولیت جامعه مدنی در قبال این چالشهای نوظهور بررسی میشود. این گفتگو تلاشی است برای درک اینکه چرا حوادث مشهد هشداری جدی برای تمامی دموکراسیخواهان و جریانهای ترقیخواه محسوب میشود.
جواد صفینژاد و سهم او در علوم انسانی ایران
جواد صفینژاد، استاد پیشکسوت و چهرهی ماندگار مردمشناسی و جغرافیای ایران، در سن ۹۶ سالگی درگذشت. سعید پیوندی در این یادداشت، به بررسی سهم بیبدیل صفینژاد در علوم انسانی ایران و درسهای روششناختی او میپردازد؛ استادی که بدون تکیه بر اسامی پرطنین غربی، نظریهپردازی را از دل کار میدانی و واقعیتهای بومی همچون نظام آبیاری، قنات و زندگی عشایری استخراج میکرد. این نوشتار، مروری است بر میراث علمی مردی که فروتنی صادقانه را با شیفتگی به شناخت جامعهی ایران پیوند زده بود و به پدیدههای اجتماعی به عنوان امری فراگیر و پیوسته با طبیعت مینگریست.
ژورنال آزادی اندیشه – شماره ۱۷
ژورنال آزادی اندیشه – شماره ۱۷