دفترهای ویگوتسکی
دفترهای ویگوتسکی
ویراستاران: اکاترینا زاورشنیوا، رنه فان در فیر
شهرت کنونی ویگوتسکی بر اساس بازنشر مجموعهای از مقالات، کتابها و دستنوشتههای او بنا شده است. مشخص است که آرشیو خانوادگی او حاوی بسیاری از متون دیگر شامل ایدههایی برای تحقیقات، بحثهایی در مورد کارهای دیگر محققان، گزیدههایی از کتابها، طرحهای اولیه برای سخنرانیها، مقالات و کتابها، و غیره بوده است. مجلد پیشرو اولین کتابی است که به تعداد زیادی از این نوشتههای تاکنون منتشر نشده اختصاص یافته است. این نوشتهها دورهای طولانی، از سال ۱۹۱۲ تا ۱۹۳۴ را در بر میگیرند و اگر به طور کامل منتشر شوند، تعداد صفحات قابل توجهی را پر خواهند کرد.
شیب گرماهستهای و بازگشت بمب
شیب گرماهستهای و بازگشت بمب
نویسنده: لی فیلیپس
مترجم: امانوئل شکریان
اقتصاد سیاسی فلسطین: دیدگاههای انتقادی، بینرشتهای و استعماریزدایی
اقتصاد سیاسی فلسطین: دیدگاههای انتقادی، بینرشتهای و استعماریزدایی
ویراستاران: علاء طرطیر، طارق دانا و تیموتی سیدل
مترجم: امانوئل شکریان
اگر نقش قدرت، مبهم کردن است، پس نقش روشنفکر، آشکار کردن است. یک جزء کلیدی از چنین افشاگری، در بررسی واقعیتها آنگونه که در طول زمان تکامل یافتهاند، درک نه تنها آنچه هستند بلکه چگونه به وجود آمدهاند نهفته است. از این رو، همانطور که مشارکتکنندگان در این اثر به طر قدرتمندی نشان دادهاند، واقعیت کنونی فلسطین اجتنابناپذیر نیست بلکه مشروط است- انباشت پریشانی اقتصادی که هم عمدی و هم نتیجه درگیری است- محصول انتخابهای انسانی که میتوان آنها را تغییر داد، حتی معکوس کرد.
برخی از درونمایههای بنیامینی – فلسفهٔ تاریخ یک دگراندیش
این مقاله به بررسی انتقادی مفهوم زمان و تاریخ از منظر والتر بنیامین میپردازد. در این تحلیل، اندیشه بنیامینی در برابر روایت خطی و پیشرونده از تاریخ قرار میگیرد که توسط ماتریالیسم تاریخی سنتی ارائه شده است. این نوشتار نشان میدهد که چگونه بنیامین با مطرح کردن مفاهیم کلیدی چون «زمان حال» (Jetztzeit) و «فرشته تاریخ»، بر اهمیت لحظه انقلابی و توانایی آن در نجات و بازخوانی گذشته تاکید میکند. این پژوهش، اندیشه بنیامین را به عنوان تلاشی برای رهایی تاریخ از قید روایتهای مسلط و بازگرداندن آن به پویایی و امکانات رهاییبخش مورد واکاوی قرار میدهد.
پریژیوانی، هیجانات و ذهنیت: پیشبرد میراث ویگوتسکی
پریژیوانی، هیجانات و ذهنیت: پیشبرد میراث ویگوتسکی- مجلد اول از مجموعه چشماندازها در پژوهش فرهنگی-تاریخی
کتابهای این مجموعه از آثار گردآوریشده ویگوتسکی بهعنوان منبع اصلی اقتباس میکند. این آثار از منابع ثانویه فاصله رفته و ایدههای اصیل ویگوتسکی را در زمینه نظامی از مفاهیم، یا از طریق گسترش و نظریهپردازی یافتههای پژوهشی مورد بحث قرار میدهند، تا بتوان مشکلات معاصر را به شیوههای جدید حل کرد.
ویراستاران: مریلین فلییر، نیکولای ورسوف، فرناندو گونزالس ری
مترجم: امانوئل شکریان
ارائههای پژوهشی مستقل
ارائههای پژوهشی مستقل
برگزار شده از سوی دانشگاه ایران آکادمیا در تاریخ ۱۹ تا ۲۱ ژوئن، در شهر لاهه. این کنفرانس مستقل بینالمللی در دانشگاه لیدن، و به مثابه بخش مهمی از فستیوال صلح عادلانه در لاهه پیش از نشست سران ناتو برگزار شده است.
دسترسی آزاد به مجموعه «روانشناسی مارکسیستی» از طریق نسخههای دیجیتال
دسترسی آزاد به مجموعه «روانشناسی مارکسیستی» از طریق نسخههای دیجیتال
این مجموعه که شامل ۱۰ جلد است، طی شش سال گذشته به کوشش بیوقفه امانوئل شکریان تهیه شده و از سوی انتشارات علمی-پژوهشی ایران آکادمیا به انتشار رسیده است. اکنون ۹ جلد آن، بهصورت دیجیتال برای مطالعه رایگان در دسترس علاقهمندان قرار دارد.
انقلاب تجدیدنظرگرایانه در مطالعات ویگوتسکی
کتاب انقلاب تجدیدنظرگرایانه در مطالعات ویگوتسکی به بررسی و نقد نظریه لو ویگوتسکی پرداخته و ادعا میکند که بسیاری از مطالب مرتبط با ویگوتسکی نتیجه پرستش قهرمانانه اوست که منجر به شکلگیری فرقه ویگوتسکی شده است. نویسندگان قصد دارند این فرقه را از بین ببرند و به اشتباهات تاریخی و متنی مرتبط با «روایت ویگوتسکی» بپردازند. این کار به گفته نویسندگان، تحریکآمیز و بالقوه خطرناک است، زیرا ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد و موجب شود خوانندگان به کل نظریه ویگوتسکی شک کنند. نویسندگان توصیه میکنند که خوانندگان به دید انتقادی به کتاب نگاه کنند و از آن برای ساختن روایت خود از ویگوتسکی در سطح مفهومی بالاتر استفاده کنند.
ویراستاران: آنتون یاسنیتسکی و رنه ون در ویر
برگردان: امانوئل شکریان
فردریش آگوست فون هایک دشمن آزادی بود
نویسنده: اینگار سولتی
برگردان: امانوئل شکریان
یکصد و بیست و پنجمین سال از تولد فردریش آگوست فون هایک، اقتصاددان اتریشی-بریتانیایی میگذرد. او ضرورت دور نگه داشتن تودهها از اهرمهای قدرت دولتی را تئوریزه کرد و این کار را به نام دفاع از آزادی انجام داد.
در میان تمام دشمنان دموکراسی و آزادی، فردریش آگوست فون هایک احتمالاً باهوش ترین بود. حداقل، او بیشترین تأثیر را داشت: ساختارهای اقتصاد جهانی امروز – اتحادیه اقتصادی و پولی اروپا، بانکهای مرکزی، «اصلاحات بودجه متعادل» در قوانین اساسی ملی، و موافقتنامههای تجارت «آزاد» که سودهای آینده سرمایه را تضمین میکنند- اساساً بر اساس ایدههای او و دانشجویانش استوار است.
بازبینی نظریه ویگوتسکی برای تغییر اجتماعی
ویراستاران: آدولف تانزی نتو، فرناندا لیبرالی و مانوس دافرموس
برگردان: امانوئل شکریان
در دوران اخیر متفکران و محققان زیادی از نقاط مختلف جهان در رابطه با مسئله توسعه انسانی مشارکت دارند. برخی از آنها از نظریه ویگوتسکی برای مقابله با چالشهای اجتماعی جدیدی بهره میبرند که ناشی از دنیای جهانیشده اما عمیقأ تقسیمشده است. (سانتوس، ۲۰۰۰؛ سوزا اِ سانتوس، ۲۰۰۸؛ مارتین بارو، ۱۹۹۸). فصول این کتاب اصول اولیه ویگوتسکی را تصریح میکند و دیدگاههای انتقادی و اجتماعی را بهعنوان راهی برای گسترش میراث او در رابطه با نیازهای جهانی معاصر نظیر تأمل انتقادی از منظر تغییر اجتماعی، پویایی اجتماعی و توسعه انسانی، موقعیتهای اخلاقی-سیاسیِ قدرت کنش، رابطه دیالکتیکی انسان با جامعه، تضاد در رویدادهای دراماتیک زندگی فرد و آگاهی از محیط اجتماعی برای تغییر فعالانه اشکال موجود زندگی ارائه میکند.
مسائل روانشناسی در آثار کارل مارکس
روانشناسی در نزد کارل مارکس همچون اقتصاد سیاسی حوزهای نیست که بهطور نظاممند بسط یافته باشد. در میان آثار گردآوری شده مارکس هیچ رساله روانشناسی وجود ندارد. اما در تعدادی از آثار او، سلسله نکاتی در مورد مسائل مختلف روانشناسی یافت میشود. اگرچه این اظهارات بهصورت ظاهری نظاممند نشدهاند، اما با این وجود، وحدتی درونی را نشان میدهند. در روند رو به گسترش محتوای خود، این قطعات شروع به تشکیل یک کل واحد و یکپارچه می کنند که در سراسر جهان بینی مارکس نفوذ میکند.
نمایشنامه رستم دزد معروف گیلانی و الماس سیاه
به کوشش: امانوئل شکریان
این کتاب نسخه تصحیح شده، نسخه خطی «نمایشنامۀ رستم دزد معروف گیلانی و الماس سیاه» است. این متن نمایشی که در سال های منتهی به مشروطیت نوشته شده است، مملو از انتقادات اجتماعی و سیاسی به امور مملکتی و معیشتی است. نویسنده که احتمالا به خاطر فرار از عواقب این متن نوشته انتقادی از ذکر نام خود اجتناب کرده است جز شخص شخیص شاه و اتابک اعظم تمامی رجل سیاسی و آقایان روحانی و اهل شریعت به نام زمانه را به باد انتقاد گرفته است. این اثر نخستین بار است که تصحیح و منتشر شده است.
بهسوی جامعهشناسی پسااستعماری
این مقاله با تمرکز بر نظریه اجتماعی و جامعهشناسی تاریخی به طور خاص، بررسی میکند که آیا ممکن است نظریه پسااستعماری در علوم انسانی به جامعهشناسی آمریکای شمالی ورود کند و اگر آری این امر چگونه صورت میپذیرد. این مقاله از نظریههای رابطهای (نظریه کنشگر-شبکه و نظریه میدان) جهت تایید ادعای خود استفاده میکند تا روایتهایی پسااستعماری از دو حوزه پژوهشی متعارف در جامعهشناسی تاریخی را ارائه دهد: انقلاب صنعتی در انگلستان و انقلاب فرانسه.
تاریخ روانشناسی مارکسیستی – عصر طلایی علم شوروی
اشتباه روانشناسی دروننگر نه در آرزویش برای تثبیت خودآگاهی بهعنوان ابژهٔ بررسی روانشناختی، بلکه در چگونگی تفسیر خودآگاهی و روان انسان بود. اشتباه رفتارگرایی در این نبود که هدف آن کاوش افراد در فعالیتشان بود، بلکه اول از همه در نحوهٔ تفسیر چنین فعالیتی بود. و آشفتگی روانشناسی روح در این نیست که جوهر آگاهی را از راه رابطهاش با فرهنگ، با ایدئولوژی، درک کند، بلکه در چگونگی تفسیر این رابطه است… تنها راه تجدیدنظرِ اساسی در تفسیر هر دو مفهوم خودآگاهی و فعالیت انسانی، که بهگونهای جداییناپذیر با تفسیر جدید از روابطِ متقابل آنها پیوند خورده است. تنها تجدیدنظری چنین بنیادی میتواند به آشکار شدن صحیح ابژهٔ روانشناسی منجر شود.
نقد بنیادهای روانشناسی: روانشناسیِ روانکاوی
…اما در واقع روانشناسی علمی خیلی بدبخت است، این بیمعناترین ظاهربینی است که با تشویق افرادی تحصیلکرده که فقط زمینههای مشترک روششناسی را میدانند، رضایتمندی جهانی به دست آورده است. مطمئنا در ظاهر روانشناسان مذکور با مبارزه با ایدههای فرسوده «روانشناسی تجربی» به روانشناسی کمک کرده اند، اما در واقع آنها برای روانشناسی تجربی پناهگاهی ساختند که در آن به دور از هر گونه انتقاد همچنان بتواند بقا یابد. – انتشارات علمی و پژوهشی ایران آکادمیا
هزار مارکسیسمِ امانوئل والرشتاین
امانوئل والرشتاین تحقیقات خود را «وظیفهای سیاسی» در مبارزه با نظام سرمایهداری میدانست. او در این مصاحبه – که برای اولین بار به زبان انگلیسی منتشر شد – به انگیزههای تاریخی پشت کار خود، در عصر جنگ ویتنام و افول سوسیالیسم شوروی پرداخت.بخشی از مصاحبه امانوئل والرشتاین با دیوید مارتینز.
شرحی انتقادی بر روانشناسیهای انتقادی [مقاله کنفرانس]
مقاله امانوئل شکریان در نهمین ژورنال ایران آکادمیا – ویژه کنفرانس ICCI
بازاندیشی نظریه فرهنگی-تاریخی: رویکردی دیالکتیکی به ویگوتسکی
شیوهی تفکر دیالکتیکی در آکادمی غرب به حاشیه رفته است. محققان و فیلسوفان غربی تمایل دارند تفکر دیالکتیکی را به عنوان موضوعی نامربوط، مبهم و مسئلهساز بررسی کنند. ریشههای موضع منفی نسبت به دیالکتیک را میتوان در «فرقه تجربهگرایی» (تولمین و لیری ۱۹۸۵) و «سلطهی پایدار اثباتگرایی» (برین و دارلاستون-جونز ۲۰۰۸) در روانشناسی و همچنین در سایر رشتهها یافت. علاوه بر این لازم به ذکر است که تفسیرهای الگو وار و فرمگرایانه از دیالکتیک بدون شک به بازتولید دریافت منفی آن در دانشگاههای غرب کمک میکند.
پنل ایران آکادمیا
پنل ایران آکادمیا با حضور علیرضا کاظمی، سجاد سپهری، عاصفه بهزادی، و امانوئل شکریان، کنفرانس ایران و گردش قرن، لاهه، هلند، ۲۷ اوت ۲۰۲۲، روز فارسی
دگرگونی سوسیالیستی انسان
روانشناسی علمی به عنوان آموزه اصلی خود این واقعیت را مطرح کرده است که نوع روانشناختی مدرن انسان محصول دو خط تحولی است. از یک سو، این نوع مدرن از انسان در یک فرآیند طولانی تحول زیستشناختی از آن گونه زیستی هومو ساپيانس ناشی شده است، گونهای با تمام خصوصیات ذاتی خود از نقطه نظر ساختار بدن، عملکرد اندامهای مختلف و انواع خاصی از بازتابها و فعالیتهای غریزی که به طور ارثی تعیین شدهاند و از نسلی به نسل دیگر منتقل میشوند.
نظریه پسااستعماری به سوی جهانسازی روانشناسی انتقادی
این فصل نظریه پسااستعماری را هم به عنوان نقطه قوتی برای نقد روانشناسی و هم منبعی نظری برای توسعه جایگزینهایی انتقادی برای/در روانشناسی در نظر میگیرد. روانشناسی آکادمیک جریان اصلی و روانشناسیهای موجود در حال حاضر به طور مشابه از نظر مسئلهمندی و منابع نظری و مکانها، نهادها و عوامل اصلی بازتولید خود، غرب محور باقی ماندهاند.
آیا روانشناسی مارکسیستی وجود دارد؟
چاپ دوم از جلدنخست پروژه مجموعه روانشناسی انتقادی، با کوشش امانوئل شکریان.
برای مطالعه بیشتر درباره این کتاب و تهیه نسخه چاپی این مطلب را بخوانید.
تأمل بر رابطه بین نظریه فرهنگی-تاریخی و دیالکتیک
پنجمین جلد از مجموعه روانشناسی مارکسیستی، به کوشش امانوئل شکریان – منتشر شده از سوی انتشارات علمی-پژوهشی ایران آکادمیا