فرامرز معتمد
زیگموند فروید
بحران انگیزه و بحران مشروعیت را در ایران امروز چگونه میبینید؟
مبنا، قلمرو، گستره و نحوه مداخله دولت در شئون اجتماعی و اقتصادی از بنیادیترین مسائل حقوق عمومی است. سه نظریه کلاسیکها، دولتهای رفاهی و نئوکلاسیک در حقوق عمومی اقتصادی در همین راستا شکل گرفته اند. در تحلیل رویکرد انتقادی هابرماس و با توجه به رابطه مشروعیت و مداخله، دولت مدرن لیبرال در وضعیت متناقضنما قرار دارد؛ جمهوری اسلامی ایران به مثابه یکی از آخرین نظامهای سیاسی- ایدئولوژیک بازمانده از قرن بیستم برغم تفاوت با فضای جدید حاکم بر عرصه ملی و بینالمللی به حیات خود ادامه میدهد. بیشک ادامه این روند مستلزم انطباق نظام با الزامات جدید جامعه جهانی از جمله پارادایم توسعه سیاسی است. با توجه به این موضوع، سوال اصلی که مطرح میگردد این است که دلایل بروز بحران مشروعیت و بحران کارآمدی در نظام سیاسی جمهوری اسلامی ایران کدامند؟ و راهکار خروج از این بحرانها چیست؟
وحید اصغری
هابرماس و پرسش مشروعیت
در کانون این درس، کتاب «بحران مشروعیت» یورگن هابرماس قرار دارد. ما با کار روی این کتاب، با مجموعهای از مفهومهای پایهای در تحلیل وضعیت جامعه معاصر آشنا میشویم. از آن جملهاند، سرمایهداری، سرمایهداری “متأخر”، سیستمهای اجتماعی، بحران، و مشروعیت. بحث ما انتزاعی نمیماند و تنها معطوف به جامعههای به اصطلاح پیشرفته نیست.
وبینار ایران و جنبش عدم خشونت در آستانه قرن حاضر
از مجموعه وبینارهای انجمن آزادی اندیشه – با حضور مهرداد صمدزاده – پخش از شبکههای اجتماعی ایران آکادمیا – همراه با امکان پرسش و پاسخ
تاریخ: هفتم اسفند ۱۴۰۱ برابر با ۲۶ فوریه ۲۰۲۳
زمان برگزاری: ۲۱:۳۰ به زمان ایران / ۱۹:۰۰ به زمان اروپای مرکزی
مقاله ضمیمه برای مطالعه
رهبری جنبش و پرسشهای آن
سخنرانی و گفتگو پیرامون «رهبری جنبش و پرسشهای آن» برگزار شده از سوی جمعی از سکولارهای آلمان در همکاری با ایران آکادمیا – پخش زنده از شبکههای اجتماعی ایران آکادمیا
۲۴ فوریه ۲۰۲۳، ساعت ۱۶:۰۰ تا ۲۰:۰۰ به وقت اروپای مرکزی
از یوتیوب، اینستاگرام، توییتر و لینکداین ایران آکادمیا
هزار مارکسیسمِ امانوئل والرشتاین
امانوئل والرشتاین تحقیقات خود را «وظیفهای سیاسی» در مبارزه با نظام سرمایهداری میدانست. او در این مصاحبه – که برای اولین بار به زبان انگلیسی منتشر شد – به انگیزههای تاریخی پشت کار خود، در عصر جنگ ویتنام و افول سوسیالیسم شوروی پرداخت.بخشی از مصاحبه امانوئل والرشتاین با دیوید مارتینز.
امانوئل والرشتاین
یادمان بماند که قرار است ماهی بخریم!؟ – محمدرضا نیکفر
سخنرانی محمدرضا نیکفر با عنوان «یادمان بماند که قرار است ماهی بخریم!؟» در جلسه سخنرانی و گفتگوی جنبش و پرسشهای آن
تنیدگی روزمرگی و انقلاب: گزارش سفر پاییز ۱۴۰۱ – پرستو فروهر
سخنرانی پرستو فروهر با عنوان «تنیدگی روزمرگی و انقلاب» در جلسه سخنرانی و گفتگوی جنبش و پرسشهای آن
درسهایی از «زن، زندگی، آزادی» – شماره ۶
ششمین میزگرد «جنبشهای اجتماعی» با عنوان «درسهایی از زن، زندگی، آزادی» با حضور تورج اتابکی، کاظم علمداری و سعید پیوندی خواهد بود عنوان «دورنمای جنبش و چالش شکل دادن به یک پروژه مشترک برای آینده» برگزار میشود.
شنبه ۲۸ ژانویه برابر با ۸ بهمن ۱۴۰۱ ساعت ۱۹:۰۰ به وقت اروپای مرکزی ساعت ۲۱:۳۰ به وقت ایران، در همین صفحه و بر روی فیسبوک، یوتیوب، توییتر، و لینکداین ایران آکادمیا.
درسهایی از «زن، زندگی، آزادی» – شماره ۵
پنجمین میزگرد «درسهایی از زن، زندگی، آزادی» با حضور کاظم علمداری و سعید پیوندی خواهد بود عنوان «جنبش زن زندگی آزادی و شکستن بنبست سیاسی در ایران» برگزار میشود.
در همین رابطه مقاله ضمیمه به این مطلب را از کاظم علمداری بخوانید.
شنبه ۱۴ ژانویه برابر با ۲۴ دی ۱۴۰۱ ساعت ۱۹:۰۰ به وقت اروپای مرکزی ساعت ۲۱:۳۰ به وقت ایران، بر روی فیسبوک، یوتیوب، توییتر، و لینکداین ایران آکادمیا.
پس از برگزاری،
فایل صوتی سبکشده را در کانال تلگرام بشنوید و یا نسخه تصویری را با کلیک بر عنوان همین پُست مشاهده کنید.
فراخوان مقاله – «زن، زندگی، آزادی» – ژورنال شماره ۱۳ آزادی اندیشه
بخشی از فراخوان شورای دبیران ژورنال:
اکنون ما با موقعیت ویژهای در ایران مواجه هستیم؛ و این همانا موقعیتی است که ضرورت تلاش در جهت هدفهای انجمن را مؤکد میسازد. ما شما را فرامیخوانیم برای ژورنال آزادی اندیشه بنویسید. شمارهای که در تدارک انتشار آن هستیم، شماره ۱۳، تماما به مسائل جنبش «زن، زندگی، آزادی» اختصاص دارد.
متن کامل فراخوان را در وبسایت ژورنال بخوانید و آن را با دیگران به اشتراک بگذارید
مهلت ثبت مقاله تا ۲۸فوریه۲۰۲۳
ثبت محتوا برای نشر (کتاب و مقاله) – ایران آکادمیا
فُرم ثبت و ارسال کتاب و مقاله به انتشارات علمی-پژوهشی ایران آکادمیا
جنبش و پرسشهای آن
سخنرانی و گفتگو پیرامون «جنبش و پرسشهای آن» برگزار شده از سوی جمعی از سکولارهای آلمان در همکاری با ایران آکادمیا – پخش زنده از شبکههای اجتماعی ایران آکادمیا
۲۰ ژانویه ۲۰۲۳، ساعت ۱۶:۰۰ تا ۲۰:۰۰ به وقت اروپای مرکزی
از یوتیوب، اینستاگرام، توییتر و لینکداین ایران آکادمیا
پرستو فروهر
پروفایل پرستو فروهر، نقاش، طراح و هنرمند چیدمان – وبسایت ایران آکادمیا
درسگفتارهای اندیشه انتقادی – محمدرضا نیکفر
درسگفتارهای اندیشه انتقادی توسط محمدرضا نیکفر، نخستین بار در دوره تحصیلی ۲۰۱۶ دانشگاه ایران آکادمیا ارائه شده و تا ۲۰۲۱ ادامه داشتهاست.
این مجموعه درسگفتار که اکنون عمومی شدهاند، در وبسایت آگورا (تریبون ایران آکادمیا) در دسترس علاقهمندان قرار میگیرد.
نیروی خشونتپرهیزی
جودیت باتلر، فیلسوف سیاسی و فمینیست معاصر آمریکایی، در این کتاب از دو تصور رایج درباره خشونتپرهیزی فاصله میگیرد تا جایگاهی انتقادی نسبت به هر دو تصور اتخاذ کند.
این کتاب توسط مهسا اسدالهنژاد ترجمه شده است.
نسخه رایگان دیجیتال این کتاب را همینجا دانلود کنید.
شما همچنین میتوانید نسخه چاپی این کتاب را سفارش دهید.
جودیت باتلر
پروفایل جودیت باتلر در وبسایت ایران آکادمیا
مهسا اسدالهنژاد
پروفایل مهسا اسدالهنژاد در وبسایت ایران آکادمیا
گاهشماری خورشیدی و تکوین هویت ایرانی
پس از پرداختن به مختصری در سابقه تاریخی تقویم خورشیدی، این پژوهش میکوشد به دو پرسش بهم پیوسته پاسخ گوید: نخست آن که شرایطی که منجر به رسمیت یافتن این تقویم خورشیدی در ابتدای قرن بیستم شد چیست؟ و دوم آن که علیرغم همه چالشها و ستیزهها در دهههای اخیر آیا میتوان گاهشماری خورشیدی را نشانه بارزی دانست از آنچه که هویت ملی ایران شناخته میشود؟
استقلال دانشگاه، آزادی آکادمیک و حکومت: روایت یک قرن تنش و بیاعتمادی
با وجود رشد چشمگیر کمی، آموزش عالی در دستیابی به استقلال و تامین آزادی آکادمیک ناکام مانده است. این نوشته بر آن است به چند و چون و چرایی این شکست تاریخی و و نقش حکومتها در نقض استقلال و آزادی آکادمیک دانشگاه بپردازد
یک قرن و دو خیزش به سوی جنبش آزادی زنان (ژورنال آزادی اندیشه)
پدیده دختران خیابان انقلاب وچهارشنبههای سفید در اواخر دهه نود وجنبش من هم، درآخرین سال قرن درایران، نشان از مرحله جدیدی در جنبش زنان بود. مقاله حاضر به تواترو تقاطع این دوجنبش در بزنگاههای تاریخ جنبش زنان پرداخته و با اشارات علت و معلولی نشان میدهد که جنبش حقوقی زنان درقرن جدید شاهد چرخش گفتمانی و میدانی به سوی جنبش آزادی است.
بررسی تز نفرین نفت از دیدگاه اقتصاد سیاسی در برنامههای توسعه دوره پهلوی و برنامه اول توسعه در دوره جمهوری اسلامی
نظریه نفرین نفت بر این نکته تاکید دارد خساراتی که نفت بر ملتهای دارندهی آنها تحمیل کرده بیش از سود و منفعتشان بوده است. در این مقاله تلاش شده که به این نظریه در قالب بررسی سه موضوع: روند برنامهریزی و سازمان برنامه، رویدادهای سیاسی دورانهای مورد نظر، تئوریهای نفرین نفت و تاریخچه درآمدهای نفتی پاسخ دهد.
روشنفکران واسط، جامعه مدنی و جنبشهای دموکراسیخواهی، زنان و کارگری در ۲۰ سال اخیر ایران
این مقاله تلاشی در جهت بررسی نقش نهادهای جامعهی مدنی نظیر سازمانهای مدنی، صنفی و اتحادیهها در شکلگیری جنبشهای اجتماعی در ۲۰ سال اخیر ایران است. تلاش شده است تا با ارتباط دو مفهوم روشنفکر واسط و جامعهی مدنی، به فهم بهتر نقش جامعهی مدنی و نهادهای آن مانند اتحادیهها، صنفها و سازمانهای غیردولتی در جنبشهای اجتماعی ایران پرداخته شود.
روحانیت و چرخش قرن: از روحانیت بر قدرت تا روحانیت در قدرت
موضوع این نوشته بررسی تحولات نهاد روحانیت در قرن 14 شمسی است.در این نوشته از آنجا که پرداختن به همه گرایشها ناممکن بود به ارائه نظریات دو مجتهد بیرون از حکومت، مهدی حائری یزدی و سید کمال حیدری، بسنده کردهایم که با قرائت خاص خود مدافع دخالت مردم در حکومت و وکالت آنان در عصر غیبت هستند.
ایران و جنبش عدم خشونت در آستانه قرن حاضر
یکی از تحولات مقارن با چرخش قرن در ایران که گفتمان انقلابی و فرهنگ سیاسی جامعه را تحت تاثیر قرار داده، گذار از شیوههای قهرآمیز به شیوههای مسالمتآمیز است که نشانههای آن به وضوح در تفکر و رفتار نسلهای پس از انقلاب دیده میشود. این گرایش به خشونتپرهیزی حاکی از رئالیسم سیاسی نوینی است که نگاه آن به تغییر، بر خلاف عصر انقلاب اسلامی، نه هویتگرا و نه ایدئولوژیک، بل مطالبه محور است. قرینه تاریخی این گفتمان ایده عدالتخانه است که در انقلاب مشروطیت تجسم یافت، ایدهای که برای گروههای مختلف مردم متناسب با جایگاه و ذهنیتشان مفهومی متفاوت و در عین حال انسجام بخش داشت. ایران در آستانه قرن حاضر آبستن چنین تحولی است. اما اینکه چگونه این تحول با تکیه بر اصل عدم خشونت تحقق مییابد موضوعی است که با الهام از نظرات ماهاندس گاندی و جودیت باتلر، فیلسوف آمریکایی، مورد بحث قرار میگیرد. در این راستا از دو منظر استراتژیک و فلسفی به جنبش عدم خشونت نظر میافکنیم که هم تغییرات سیاسی و هم انتگراسیون گروههای به حاشیه رانده شده و تحت تبعیض را در مقوله ملت موجب میشوند. چنین رویکردی جنبشی را نوید میدهد که در ماهیت سکولار و در عمل رادیکال است.
«نگاه به شرق» جمهوری اسلامی در بستر شکلگیری نظم نوین جهانی
هدف این مقاله مطالعه سیاست «نگاه به شرق» جمهوری اسلامی در بستر شکلگیری نظم نوین جهانی حول دو محور لیبرال دموکراسی و دیکتاتوری درجهان، تلاش برای بازیابی موقعیت اَبَرقدرتی روسیه، و طرح پروژه اقتصادی «جاده ابریشم نوین» چین است.
جهش سکولار در بین ایرانیان: یافتههایی از نظرسنجی تطبیقی و دراز مدت در ایران و خاورمیانه
تا چه حد ایرانیان اصل بنیادی رژیم اسلامی را نفی و از سیاست سکولار پیروی میکنند؟ این مقاله تخمین میزند که در آستانه شروع جنبش انقلابی کنونی، ۷۰ درصد از مردم خواهان جدایی دین از سیاست و ۳۰ درصد مخالف آن، ولی فقط ۹ درصد مدافع جدی نظام بودهاند. این ارقام مبتنی بر تجزیه و تحلیل جامعی است از سه نظرسنجی در سطح کشور در سالهای (۲۰۰۰) ۱۳۷۸، (۲۰۰۵) ۱۳۸۳، و (۲۰۲۰) ۱۳۸۹ در ایران و بیش از بیست نظر سنجی تطبیقی و دراز مدت در خاورمیانه در دو دهه اخیر.