ژورنال آزادی اندیشه – شماره ۱۷

ژورنال آزادی اندیشه – شماره ۱۷
از تقلید تا تأمل، سرگذشت ترجمه و بحران نظریه پردازی در ایران معاصر

نویسنده: علی میرسپاسی
از تقلید تا تأمل، سرگذشت ترجمه و بحران نظریه پردازی در ایران معاصر
خواندنیها ۶ – گذشته حاضر با تهمینه فرهت و مریم فومنی

خواندنیها ۶ – گذشته حاضر با تهمینه فرهت و مریم فومنی. کتاب گذشتهی حاضر گزیدهای از خاطرات هرمز فرهت، آهنگساز و موسیقیدان برجستهی ایرانی است که در سالهای پایانی عمر خود آن را به زبان انگلیسی نگاشت.
خواندنیها – ۵ – نابرابری با ما چه میکند؟ با مزدک دانشور

در پنجمین نشست از مجموعه «خواندنیها: گفتگو با کتاب»، با کتاب نابرابری با ما چه میکند آشنا شدیم و درباره آن گفتگو کردیم. این اثر از ریچارد ویلکینسون و کیت پیکت، با زبانی روشن و پژوهشی متکی بر دادههای عینی، به یکی از مهمترین پرسشهای روز میپردازد: نابرابری چه بر سر سلامت، اعتماد، و زیست اجتماعی ما میآورد؟
🎥 پیام ویدیویی ویژهای از ریچارد ویلکینسون، که بهطور خاص برای این رویداد ضبط شدهبود، برنامه را با روایت انگیزهها و دستاوردهای این پژوهش گشود.
این جلسه به شکل حضوری و با استقبال مخاطبان در کتابخانه مرکزی شهر لاهه برگزار شد.
ویدئوی ضبط شده این برنامه در این پست و در کانال یوتیوب ایران آکادمیا از هماکنون در دسترس شماست.
انقلاب تجدیدنظرگرایانه در مطالعات ویگوتسکی

کتاب انقلاب تجدیدنظرگرایانه در مطالعات ویگوتسکی به بررسی و نقد نظریه لو ویگوتسکی پرداخته و ادعا میکند که بسیاری از مطالب مرتبط با ویگوتسکی نتیجه پرستش قهرمانانه اوست که منجر به شکلگیری فرقه ویگوتسکی شده است. نویسندگان قصد دارند این فرقه را از بین ببرند و به اشتباهات تاریخی و متنی مرتبط با «روایت ویگوتسکی» بپردازند. این کار به گفته نویسندگان، تحریکآمیز و بالقوه خطرناک است، زیرا ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد و موجب شود خوانندگان به کل نظریه ویگوتسکی شک کنند. نویسندگان توصیه میکنند که خوانندگان به دید انتقادی به کتاب نگاه کنند و از آن برای ساختن روایت خود از ویگوتسکی در سطح مفهومی بالاتر استفاده کنند.
ویراستاران: آنتون یاسنیتسکی و رنه ون در ویر
برگردان: امانوئل شکریان
بازبینی نظریه ویگوتسکی برای تغییر اجتماعی

ویراستاران: آدولف تانزی نتو، فرناندا لیبرالی و مانوس دافرموس
برگردان: امانوئل شکریان
در دوران اخیر متفکران و محققان زیادی از نقاط مختلف جهان در رابطه با مسئله توسعه انسانی مشارکت دارند. برخی از آنها از نظریه ویگوتسکی برای مقابله با چالشهای اجتماعی جدیدی بهره میبرند که ناشی از دنیای جهانیشده اما عمیقأ تقسیمشده است. (سانتوس، ۲۰۰۰؛ سوزا اِ سانتوس، ۲۰۰۸؛ مارتین بارو، ۱۹۹۸). فصول این کتاب اصول اولیه ویگوتسکی را تصریح میکند و دیدگاههای انتقادی و اجتماعی را بهعنوان راهی برای گسترش میراث او در رابطه با نیازهای جهانی معاصر نظیر تأمل انتقادی از منظر تغییر اجتماعی، پویایی اجتماعی و توسعه انسانی، موقعیتهای اخلاقی-سیاسیِ قدرت کنش، رابطه دیالکتیکی انسان با جامعه، تضاد در رویدادهای دراماتیک زندگی فرد و آگاهی از محیط اجتماعی برای تغییر فعالانه اشکال موجود زندگی ارائه میکند.
میثم بادامچی
تاریخ روانشناسی مارکسیستی – عصر طلایی علم شوروی

اشتباه روانشناسی دروننگر نه در آرزویش برای تثبیت خودآگاهی بهعنوان ابژهٔ بررسی روانشناختی، بلکه در چگونگی تفسیر خودآگاهی و روان انسان بود. اشتباه رفتارگرایی در این نبود که هدف آن کاوش افراد در فعالیتشان بود، بلکه اول از همه در نحوهٔ تفسیر چنین فعالیتی بود. و آشفتگی روانشناسی روح در این نیست که جوهر آگاهی را از راه رابطهاش با فرهنگ، با ایدئولوژی، درک کند، بلکه در چگونگی تفسیر این رابطه است… تنها راه تجدیدنظرِ اساسی در تفسیر هر دو مفهوم خودآگاهی و فعالیت انسانی، که بهگونهای جداییناپذیر با تفسیر جدید از روابطِ متقابل آنها پیوند خورده است. تنها تجدیدنظری چنین بنیادی میتواند به آشکار شدن صحیح ابژهٔ روانشناسی منجر شود.
رخداد

رخداد/سفری فلسفی در طول یک مفهوم
برگردان فارسی کتابی از اسلاوُی ژیژک
——
چه اتفاقی میافتد وقتی یک اتفاق میافتد؟ آیا این پدیداریِ واقعیت بر ماست که دگرگون میشود، یا خودِ واقعیت؟ چه اتفاقی میافتد وقتی چیزی پیشبینینشدنی و غافلگیرکننده جریانِ معمولِ امور را برهم میزند، چیزی که گویی از ناکجا و بدونِ عللِ تشخیصپذیر سر برآورده است؟
——
مترجم: حسین متقی
چاپ:۱۴۰۲
نسخه دیجیتال (پی دی اف) این کتاب بهطور رایگان در دسترس است. برای مشاهده و مطالعه نسخه دیجیتال بر روی لینک این مطلب کلیک کنید یا در وبسایت ایران آکادمیا به صفحه این کتاب بروید.
نسخه قابل سفارش چاپی کتاب از همین طریق در دسترس شماست.
حسین متقی

صفحه پروفایل حسین متقی در وبسایت ایران آکادمیا
روزانگی خشونت تماشایی در جمهوری اسلامی یا «آتش به اختیار»

مقالهای تحلیلی پیرامون خشونت دولت علیە کولبران کورد، که درباره عادیسازی خشونت در اثر سیاستهای استعماری داخلی دولت ایران سخن میگوید – نویسندگان: کمال سلیمانی و احمد محمدپور. برگردانی از خوشناو قاضی
نقد بنیادهای روانشناسی: روانشناسیِ روانکاوی

…اما در واقع روانشناسی علمی خیلی بدبخت است، این بیمعناترین ظاهربینی است که با تشویق افرادی تحصیلکرده که فقط زمینههای مشترک روششناسی را میدانند، رضایتمندی جهانی به دست آورده است. مطمئنا در ظاهر روانشناسان مذکور با مبارزه با ایدههای فرسوده «روانشناسی تجربی» به روانشناسی کمک کرده اند، اما در واقع آنها برای روانشناسی تجربی پناهگاهی ساختند که در آن به دور از هر گونه انتقاد همچنان بتواند بقا یابد. – انتشارات علمی و پژوهشی ایران آکادمیا
مهسا اسدالهنژاد
پروفایل مهسا اسدالهنژاد در وبسایت ایران آکادمیا
نقد تفسیر فوکو از انقلاب ۵۷[۱]
![نقد تفسیر فوکو از انقلاب ۵۷[۱] 13 Foucault Critique 24 ژوئن 2026](https://iranacademia.com/wp-content/uploads/2022/10/Foucault-critique.jpg)
مقاله «خمینی و تقدم امر معنوی» در ابتدا به منظور روشنسازی آنچیزی که به عقیده من موجی از گمراهی بود، نوشته شد. در هر حال، این مقاله هنوز هم شاهدی بر فضای حاکم بر چپ (و گاهی راست) اروپایی و روشنفکران آمریکایی در طول دورهایست که انقلاب ایران، شاه را زیر پرچم اسلام شیعی سرنگون کرد.
اثباتِ گودل چگونه کار میکند؟

این مقاله سادهترین و سرراستترین تشریح و توضیحی است که از چگونگی کار گودِل به دست داده شده است.
آریا فرهنگ

پروفایل آریا فرهنگ در وبسایت دانشگاه ایران آکادمیا
هاله پسااستعماری: نقد جهان سومی در عصر سرمایهداری جهانی

من در بحث زیر دو هدف را دنبال میکنم: بررسی اصطلاح پسااستعماری و موقعیتهای مختلف فکری و فرهنگی مرتبط با آن، در متن تحولات معاصر در روابط جهانی، و بررسی مجدد مسائل سلطه و هژمونی و همچنین بررسی اعمال انتقادی دریافتشدهای که این تحولات بدانها نیاز دارند.
خاستگاه و طبیعتِ اقتدار

متن پیش رو ترجمهی مقالهای است با عنوان خاستگاه و طبیعت اقتدار: مطالعهای در آموزهی سیاسی اشراقی سهروردی که در کتاب جنبههایِ سیاسی فلسفه اسلامی به چاپ رسیده است. این کتاب در سال ۱۹۹۲ در مرکز مطالعات خاورمیانهی دانشگاه هاروارد منتشر شد.