جمهوری اسلامی ایران تنها انقلاب ضد روشنگریِ عصر مدرن است که با براندازی سلطنت 54 سالهی پهلوی در سال ۱۳۵۷ تأسیس شد. این حکومت در ۴۷ سالی که از تأسیس آن میگذرد به حکومت دینسالار تمامیتخواهی تبدیل شده که در آن اقتدارگرایی دینی بر کلیهی شئونات کشور حاکم است و در رأس آن رهبری قرار دارد که نایب امام غایب شیعیان ناميده ميشود و روحانیان عهدهدار پستهای کلیدی حکومت، از وزارت گرفته تا ریاستجمهوری، شدهاند. این کتاب که با هدف مطالعه از سوی دانشجویان، پژوهشگران و خوانندگان آگاه نگاشته شده، به کندوکاو در پرسش های اساسی میپردازد: چگونه انقلابیون توانستند سلطنتی به ظاهر باثبات را به سرعت سرنگون کنند؟ چگونه تندروهای مذهبی قادر بودند که انقلاب را به انحصار خود درآورند و به بقای خود ادامه دهد؟ نویسندگان دیدگاههای تازهای ارائه دادهاند که حاصل مشارکت بلاواسطهی آنان در رویدادهای انقلاب بوده است. آنان با شخصیتهای کلیدی همچون آیتالله خمینی وآیتالله منتظری مصاحبه کردهاند و علاوه بر تخصص دانشگاهی از تجربهی شخصی نیز بهره گرفته اند. انقلاب زندگی شخصی و آکادميک آنان را دستخوش تغییر کرده است—یکی از بیم دستگیری ناچار به فرا
ر از ایران شد و دیگری به مدت چهارده ماه در زندان انقلابیون گرفتار بوده است.
************************************
«کتابهای بسیاری دربارهی دموکراسی، خودکامگی و اسلام موجود است، اما آنچه «لیمبرت» و «فرهنگ» به طرزی درخشان موفق به انجام آن شدهاند این است که این سه درونمایه را در قالب روایتی فراگیر از انقلاب ایران باهم پیوند زدهاند. نویسندگان با در نظر داشتن تاریخ پر فراز و نشیب ایران در مواجهه با دموکراسی و اینکه دستگاه سلطنت شاه به چه آسانی در کمتر از یک سال فروپاشید و دینسالاری شیعی جای آن را گرفت، سرنخهای قابل تأملی در اختیار ما قرار میدهند که اگر بخواهیم برداشت واقعبینانهای از وضعیت ایران داشته باشیم به حالمان سودمند خواهند بود. . نویسندگان در مجموع با آیتالله خمینی و آیتالله منتظری و بسیاری از شخصیتهای سیاسی و مذهبی ایران پیش و پس از انقلاب دیدار کردهاند. این دسترسی منحصربهفرد نویسندگان به شخصیتهای تاریخی و تقابل پیشینههای بسیار متفاوت آنان غنایی بیبدیل به کتاب بخشیده است. این اثر جزئی از اسناد تاریخی خواهد بود و خواندن آن برای دانشجویان، سیاستگذاران و هرآنکه به گذشته، حال و آیندهی ایران علاقهمند است از ضروریات است.
راس هریسون،
پژوهشگر ارشد مؤسسهی خاورمیانه (Middle East Institute)