نوشتاری

محتوای آگورا، به دو دسته کلی «نوشتاری» و «مولتی‌مدیا» تقسیم شده‌است. در بخش نوشتاری آگورا، شما به مجموعه مقاله‌ها،‌ترجمه‌ها، جُستارها و دیگر نوشته‌های استادان، دانش‌آموختگان و دانشجویان و همچنین دیگر اندیشمندان و دانشگاهیان و پژوهشگران و هنرمندان دسترسی خواهید داشت.

جستار
بایگانی همه جُستارهای آگورا
49 Post(s)
مقاله
بایگانی همه مقاله‌های آگورا
162 Post(s)

بایگانی نوشتاری

جستار
مجازات و قرارداد اجتماعی در اندیشه‌ی چزاره بکاریا
هادی میری آشتیانی
این نوشته بررسی اجمالی نظرات چزاره بکاریا در رساله جرایم و مجازات ها درباره‌ی اعدام و شکنجه و دلایل مخالفت او با آن‌ها است.
جستارهای ریحانه غلامی
هابس و دو چهره‌ی اخلاق
آرش ابی‌زاده، برگردان: ریحانه غلامی
ابی‌زاده در این نوشته به این مسئله می‌پردازد که چگونه اخلاق خودمحورانه‌ی یونانی که مبتنی بر خیر شخصی بود به اخلاق مدرن گذر کرد. او استدلال می‌کند که رفته‌رفته گذاری از اخلاق مبتنی بر خیر شخصی به اخلاق مبتنی بر خیر مشترک شکل گرفت. در مسیر عبور از اخلاق یونانی به اخلاق مدرن، خیر شخصی در میانه‌ی یک خیر مشترک قرار می‌گیرد؛ در این رویکرد به اخلاق، در نهایت، این خیر مشترک است که برسازنده‌ی خیر شخصی است، حتی اگر نیاز باشد که در سازگاری با آن خیر شخصی زیر پا گذاشته شود. در دوره‌ی مدرن هابس قدمی فراتر می‌گذارد و بیان می‌کند که اصلاً ممکن است خیر مشترک در تضاد با خیر شخصی قرار داشته باشد. برای همین هابس روی دو مفهوم الزام/obligation و قرارداد/ contract تأکید کرد که به موجب آن‌ها ما در برابر یکدیگر مسئول و پاسخ‌گو هستیم. هابس وضعیت طبیعی را وضعیتی می‌داند که در آن ما در برابر یکدیگر الزامی نداریم و در صورتی‌که کسی مرتکب خطایی شود کسی مسئولیتی برای ملزم‌کردن او بر عهده ندارد، هرچند می‌تواند او را نقد یا سرزنش کند و یا از خودش در برابر او دفاع کند. در مقابل، او قرارداد را پلی می‌داند به ملزم‌شدن و مسئولیت‌پذیرشدن دیگران در برابر یکدیگر، چنان‌چه که اگر کسی نقض قرارداد کند، دیگران به موجب همان قرارداد مسئول و ملزم‌اند که شخص ناقض را سرزنش و مجازات کنند. تصویر جلد کتاب ابی‌زاده نیز بیان‌گر این نگرش دوسویه به اخلاق است. در سمت راست پرودنتیا قرار دارد که شخصاً در برابر دیگران مسئول است و تصویر سمت راست جاستیتیا است که قانوناً در برابر دیگران مسئولیت دارد. ابی‌زاده توضیح می‌دهد که همانند تصویر جلد کتاب که پرودنتیا و جاستیتیا به آغوش یکدیگر در آمده‌اند این دو چهره‌ی اخلاق نیز در نهایت یکدیگر را به آغوش گرفتند.
از آگورا
اثباتِ گودل چگونه کار می‌کند؟
ناتالی وُلچووِر، برگردان: آریا فرهنگ
این مقاله ساده‌ترین و سرراست‌ترین تشریح و توضیحی است که از چگونگی کار گودِل به دست داده شده است.
جستار
نگرش فرا-رشته ای و رهایی بخشی اندیشه
محمود مسائلی
در این نوشتار توضیح داده شده است که برای درک و تحلیل صحیح موضوعات سیاسی و اجتماعی معاصر می‌بایست نه تنها از رویکردهای رشته‌ای فراتر رفت، از همه مهمتر باید ظرفیت محدود رهیافت‌های بین رشته‌ای را در نظر گرفته، به سوی رویکرد فرا-رشته‌ای کشیده شد. این رویکرد دارای ظرفیتی است که می‌تواند موجبات پویایی و رهایی اندیشه را فراهم آورد.
از آگورا
هاله پسااستعماری: نقد جهان سومی در عصر سرمایه‌داری جهانی
عارف دیرلیک، برگردان شهرام کیانی
من در بحث زیر دو هدف را دنبال می‌کنم: بررسی اصطلاح پسااستعماری و موقعیت‌های مختلف فکری و فرهنگی مرتبط با آن، در متن تحولات معاصر در روابط جهانی، و بررسی مجدد مسائل سلطه و هژمونی و همچنین بررسی اعمال انتقادی دریافت‌شده‌ای که این تحولات بدان‌ها نیاز دارند.
جستارهای منصوره شجاعی
حکایت دختران قوچان:‌ تاریخ‌نگاریِ جنسیتی
منصوره شجاعی
‌کتاب حکایت دختران قوچان مسیر نگاه به تاریخ‌نگاری رسمی را با رویکردی جنسیتی تغییرمی‌دهد و«حرکت ماشین تاریخ نگاری» را در مسیری درست تداوم می‌بخشد.
جستارهای محمود مسائلی
تعامل حقوق بشر با دولت و حاکمیت ملی
محمود مسائلی
هرچند که گذار از استبداد به دمکراسی امری داخلی و مربوط به رابطه میان حکومت و مردم می باشد، و بنابراین موضوعی است که به موضوع حاکمیت ارتباط دارد، آیا این گذار می تواند تحقق قوانین حقوق بین الملل نیز قرار گیرد؟ اگر چنین است، آیا برقراری رابطه ای میان حقوق بین الملل و شرایط گذار به دمکراسی ناقض اصل بنیادین و محکم استقلال حاکمیت ملی به موجب همان حقوق بین الملل نیست؟
جستارهای محمود مسائلی
شرایط گذار از استبداد به دموکراسی
محمود مسائلی
شرایط دوران گذار از یک نظام سیاسی استبدادی تمامیت خواه برای رسیدن به نظامی مردمی و دمکراتیک چگونه شکل گرفته و تعریف می شود؟ از آنجاییکه تحقق یک چنین تغییرات بنیادینی شرط اجتناب ناپذیر تامین حقوق ذاتی و آزادی های اساسی مردم، و نیز لازمه ضروری حیات مسالمت آمیز بین المللی می باشد، چه قواعد و مقررات حقوق بین المللی می توانند بر آن شرایط گذار ناظر باشد؟ آیا اساسا حقوق بین المللی قواعد خاصی را برای شرایط گذار توضیح می دهد؟
از آگورا
دگرگونی سوسیالیستی انسان
لو ویگوتسکی، برگردان: امانوئل شکریان
روان‌شناسی علمی به عنوان آموزه اصلی خود این واقعیت را مطرح کرده است که نوع روان‌شناختی مدرن انسان محصول دو خط تحولی است. از یک سو، این نوع مدرن از انسان در یک فرآیند طولانی تحول زیست‌شناختی از آن گونه زیستی هومو ساپيانس ناشی شده است، گونه‌ای با تمام خصوصیات ذاتی خود از نقطه نظر ساختار بدن، عملکرد اندام‌های مختلف و انواع خاصی از بازتاب‌ها و فعالیت‌های غریزی که به طور ارثی تعیین شده‌اند و از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شوند.
از آگورا
نظریه پسااستعماری به سوی جهان‌سازی روان‌شناسی انتقادی
دسموند پاینتر، برگردان: امانوئل شکریان
این فصل نظریه پسااستعماری را هم به عنوان نقطه قوتی برای نقد روان‌شناسی و هم منبعی نظری برای توسعه جایگزین‌هایی انتقادی برای/در روان‌شناسی در نظر می‌گیرد. روان‌شناسی آکادمیک جریان اصلی و روان‌شناسی‌های موجود در حال حاضر به طور مشابه از نظر مسئله‌مندی و منابع نظری و مکان‌ها، نهادها و عوامل اصلی بازتولید خود، غرب محور باقی مانده‌اند.
جستارهای ریحانه غلامی
جماعت‌گرایی بنیادگرایی اسلامی مطابق نظر فردیناند تونیس و هلموث پلسنر
ریحانه غلامی
اما در رابطه با عنوان این یادداشت باید دید ﺁیا ویژگی‌هایی که از زبان تونیس و پلسنر در مورد جماعت شنیده‌ایم در اسلام‌گرایی رادیکال نیز وجود دارند یا خیر؟ این ویژگی‌ها عبارت‌اند از هم‌بستگی، معنوی‌گرایی، التفات به مذهب (به خصوص در سطح سیاسی)، آرمان‌گرایی، گذشته‌گرایی، اقتدارطلبی، پشتیبانی از قدرت حاکمه، ضرورت وجود شخص حاکم و اعتقاد به حاکمیت اصیل، مرکز‌گرایی، وجود روابط عاطفی و مطیعانه بین افراد، و آینده‌گرایی. در ادامه این ویژگی‌ها را در مورد اسلام و اسلامیسم دنبال می‌کنیم تا جماعت‌گرابودن جنبش‌های اسلامی روشن‌تر شود.
جستار
دموکراسی در خواستی دیرپا برای رهایی
محمود مسائلی
اگر دمکراسی حکومت مردم است، این مردم چه کسانی هستند؟ آنها که انتخاب می شوند، چه کسانی هستند و چگونه و تحت چه ضابطه ها و معیارهایی انتخاب می شوند؟ آنانی که انتخاب می کنند چه کسانی هستند و تحت تاثیر چه نگرش ها و یا معیارهای عقلایی سیاسی کسانی را برای رهبری جامعه سیاسی بر می گزینند؟
جستار
موضوع سقط جنین در حقوق بشر
محمود مسائلی
آیا حقوق بشر بین المللی حق زنان و دختران را برای سقط جنین به رسمیت می شناسد؟ اگر پاسخ مثبت است کدامین نحله حقوق بشری و با چه ضمانت اجرایی از حقوق زنان محافظت به عمل می آورد؟ آیا این ضمانت امری تئوریک حقوقی است یا اینکه در عمل هم قابلیت اجرایی دارد؟ چه عواملی و بنا بر چه دلایلی به حقوق زنان برای سقط جنین مخالفت می کنند؟ چرا مخالفت با اینگونه حقوق برای زنان و دختران در امریکا بیشتر از دیگر کشورها صدای بلندتری دارد؟
از آگورا
خاستگاه و طبیعتِ اقتدار
به کوشش ریحانه غلامی
متن پیش رو ترجمه‌ی مقاله‌ای است با عنوان خاستگاه و طبیعت اقتدار: مطالعه‌ای در آموزه‌ی سیاسی اشراقی سهروردی که در کتاب جنبه‌هایِ سیاسی فلسفه اسلامی به چاپ رسیده است. این کتاب در سال ۱۹۹۲ در مرکز مطالعات خاورمیانه‌ی دانشگاه هاروارد منتشر شد.
آگورا
هویت و امنیت انسانی
محمود مسائلی
چه ویژگی‌هایی حقوق بشر را از امنیت انسانی متمایز می سازد؟ این نوع امنیت مقبولیت و توجیه خود را از چه منابعی می‌گیرد؟ این نوشتار به توضیح کوتاهی از رابطه میان هویت‌های متفاوت و امنیت انسانی می‌پردازد.
جستارهای منصوره شجاعی
قانون جوانی جمعیت: تبدیل کیش مادری به نهاد مادری
منصوره شجاعی
بند بند مواد «قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت» بیانگر سیاست‌های تشویقی دولت از طریق اعطای امتیازهای گوناگون و انواع حمایت‌های مالی برای خانواده‌هایی با بیش از دو فرزند، مادران باردار کثیرالفرزند، جوانان داوطلب ازدواج در سنین کودکی و نوجوانی، و نیز مردان سرپرست خانواری است که تا ابد خواهان تولید مثل هستند!
از آگورا
مارکسیسم هوسرلی
ریحانه غلامی
مرور کتاب توسط ناشر:این اثر جنبه‌های گوناگون ارتباط بین مارکسیسم و پدیدارشناسی را بررسی می‌کند. اگرچه، به نظر می‌رسد این سنت‌ها از نظر مفهومی ناسازگار هستند، اما نویسندگان این اثر تکمله‌‎های مفیدی در باب مضامینی نظیر از خود بیگانگی، شیءواره‌گی، و اکولوژی بیان می‌کنند که می‌تواند بحران‌های سرمایه‌داری معاصر را آشکار، و به حل آن‌ها کمک کند.
از آگورا
روسو: آزادی شرطِ برابری
ریحانه غلامی
«هر زبانی که نتواند مطالب خود را به گوش ملت برساند زبان بنده‌گی است. ملتی که به چنین زبانی سخن بگوید غیر ممکن است که بتواند آزاد باشد» ژان ژاک روسو
جستارهای محمود مسائلی
قتل های ناموسی در حقوق بشر بین المللی
محمود مسائلی
قتل های ناموسی، که قربانیان عمده آن زنان هستند، به دلیل رفتارهایی که ممکن است از دید عاملان آن نوع جنایتها غیرقابل قبول هستند، یعنی تابوها، انجام می گیرند. این نوع رفتارهای غیرقابل قبول، آنهایی هستند که در درون فرهنگ و یا مذهب خاصی شکل گرفته و به افرادی که در حوزه آن مذهب و یا فرهنگ قرار می گیرند، تحمیل می شوند. بنابراین تابوها حاوی فرمانهای از بالا به پایین و آمرانه ای هستند که ارزشهای انسانی را نادیده انگاشته و با عنوان باورهای گروهی جزم گرایانه خود را بر دیگران تحمیل می کنند. این باورهای (به ظاهر) فرهنگی و یا مذهبی خود را در زیر نقاب ارزشهای گروهی پنهان ساخته و با هدف حفظ ارزشهای مقدس گروه، همه متخلفان را بی رحمانه سرکوب می کنند.
آزادی اندیشه شماره ۱۱
سیر تحول گفتمان جنسیتی در ایران مدرن
کلودیا یعقوبی
در حالی که انقلاب اسلامی وضعیت زنان را از چهار دهه پیش دگرگون کرد، امروز زنان ایرانی با خواستی مصمم و آرام برای استقلال جنسی و بدنی در حال انقلاب هستند.
آزادی اندیشه شماره ۱۱
کووید ۱۹ اشتغال زنان را در همه جا کاهش داد، بیش از هرکجا در ایران
نادره شاملو
همه‌گیری ویروس کرونا تأثیر پس‌برنده بر دستآوردهای اقتصادی زنان در سراسر جهان داشته است. در ایران نیز، همه‌گیری و تعطیلی‌ها، نرخ مشارکت اقتصادی پایین زنان را تا حدود ۲۰ درصد کاهش داده است. این مقاله با استفاده از داده‌های اداره آمار ایران، نتایج بازار کار ایران قبل از کووید/پایان سال ۲۰۱۹ را با پایان سال ۲۰۲۰ مقایسه می‌کند.
آزادی اندیشه شماره ۱۱
از اتاق خواب تا خیابان: ظهور نسل جدیدی از زنان مستقل ایرانی
ژانت آفاری
آنچه که از ایران در رسانه‌های جهانی به تصویر کشیده می‌شود، تصویری از یک رژیم استبدادی در حال گسترش است که مصمم است بر پایه‌های ایدئولوژیک خود پایبند باشد. با این حال در لایه‌های زیرین، تغییرات عمیقی در جامعه ایران در حال رخ دادن است، بخصوص در نهاد ازدواج و تحول جنسیتی که جذبه ایدئولوژیک رژیم را به شدت تضعیف کرده است.
آزادی اندیشه شماره ۱۱
جمشید بهنام، روایتگر تنهایی، خشونت و بحران‌ها
علیرضا مناف‌زاده
علیرضا مناف‌زاده طی سخنرانی خود در مراسم تدفین جمشید بهنام، جامعه شناس برجسته و پیش‌کسوت ایرانی، دربارۀ ارزش علمی و فعلیت تألیفات بهنام و مضامین برخی از کارهای تحقیقی او درنگ کرد.
آزادی اندیشه شماره ۱۱
سده ۱۴، سده آموزش: آموخته، نیاموخته و بدآموخته
مصاحبه مکتوب م.ر. نیکفر با سعید پیوندی
یکی از جلوه‌ها و نیز بسترها و پیش‌برنده‌های تجدد آموزش است. سده ۱۴ در ایران سده دگرگونی این نهاد است. در این باره محمدرضا نیکفر با سعید پیوندی، استاد جامعه‌شناسی در فرانسه گفت‌وگو کرده‌ است.
آزادی اندیشه شماره ۱۱
بررسی تاریخی نا جنبش کوییر ایرانی
شهرام کیانی
در این مقاله، تحلیل گفتمانی انتقادی گفتمان‌های کوییر حوزه‌ی ایرانی در سه دهه‌ی گذشته مورد بحث است. دو «گفتمان جریان غالب» و «گفتمان دگراندیش» از دیدگاه‌های تاریخی، هستی‌شناختی، معرفت‌شناختی و اجرایی مورد مطالعه قرار‌ گرفته‌اند.
آزادی اندیشه شماره ۱۱
سه دیدار با هویت ایرانی
احمد اشرف
این مقاله سرگذشتی‌ست از دلمشغولی احمد اشرف با هویت ایرانی که با پایبندی وی به «ناسیونالیسم رمانتیک افراطی هخامنشی» آغاز می‌شود. آنگاه با رشد فکری با چرخشی پا به دیدار دوم می‌گذارد. چرخش دوم پس از سال‌ها کندوکاو مداوم در متون تاریخی ایران و با نقد روایت ناسیونالیستی، پا به دیدار سوم می‌گذارد که دوران ابداع نظریه تاریخی‌نگر از هویت ایرانی است.
آزادی اندیشه شماره ۱۱
مواجههٔ مسئله‌آفرینِ «ما» با دیگری: یک رؤیا و چند تفسیر
سایه آذرپناه و مائده مکتوم
ابتدا نگاهی به «مکتوباتِ» آخوند‌زاده انداخته و خیالِ «ما»یِ ایرانی را تا انقلابِ ۱۳۵۷ دنبال می‌کنیم. اما با استمرار خشونت این رویا به کابوس استحاله می‌یابد. با خوانشِ ژیژک از «رخدادِ ایرانی» می‌بینیم که توانشِ رهایی‌بخشِ اسلام را نمی‌توان به‌واسطهٔ خشونت‌اش نادیده گرفت.
آزادی اندیشه شماره ۱۱
قرن چهاردهم خورشیدی و چالش‌های روشنفکران مسلمان
محسن متقی
آزادی اندیشه شماره ۱۱
روشنفکران و جنبش‌های اجتماعی در ایران قرن چهاردهم: روایت یک قرن فراز و فرود
فرهاد خسروخاور و سعید پیوندی
مقاله‌ای از فرهاد خسروخاور و سعید پیوندی، منتشر شده در یازدهمین شماره ژورنال آزادی اندیشه. بهار ۱۴۰۱. هدف این مقاله مطالعه نقش روشنفکران در اصلی‌ترین جنبش‌های اجتماعی و اعتراضی مردم در قرن چهاردهم خورشیدی است.
از ژورنال ایران آکادمیا
آثار و اندیشه‌های هوشنگ پورکریم
هادی میری آشتیانی